AA muhabirinin edindiği bilgilere nazaran, kayıt dışı iktisatla çabaya aralıksız devam eden Bakanlık, gerçek bir mal teslimi yahut hizmet kelam konusu olmadığı halde bunlar varmış üzere düzenlenen düzmece faturayla gayrette yeni bir adım attı.
Sahte dokümanla çabasını kural tabanlı çalışan Geçersiz Doküman Risk Tahlil Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Tahlil Programı (RİTAP) ile yürüten Gelir Yönetimi Başkanlığı (GİB) bu gayrette yeni bir kademeye geçti.
Sahte evrak düzenleyenler ve haksız iade talep edenler, artık yapay zeka tabanlı tahlil uygulaması KAŞİF ile günbegün takip ediliyor. Makine öğrenmesi ile yapay zeka teknolojilerine dayanan yeni risk tahlil uygulaması KAŞİF, Başkanlığın teknoloji ünitesi GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi.
Kural tabanlı çalışmayan KAŞİF, rastgele bir ön tarif ya da kural olmadan içerdiği yapay zeka modeli sayesinde çok büyük dataları günlük tahlil ederek riskli durumları ortaya çıkarıyor. Mükelleflerin davranış değişiklikleri KAŞİF tarafından izlenerek otomatik algılanıyor ve her yeni durum tekrar tahlil edilerek riskli mükellefler belirleniyor.
YAPAY ZEKAYLA 4 MİLYON MÜKELLEF GÜNLÜK OLARAK TAHLİL EDİLİYOR
Büyük bilgi platformları üzerinde çalışan ve onlarca terabaytlık data üzerinden tahlil yapan KAŞİF ile yaklaşık 4 milyon mükellef günlük tahlil ediliyor. Uygulamayla çok sayıda kategoriye ilişkin onlarca farklı bilgi ve durum izlenerek, riskli durumlar çok daha süratli ve gerçek biçimde belirleniyor.
Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan, demirbaş üzere birçok başlığa ait bilgiler tahlil edilerek riskli durumlar günlük raporlanıyor.
Mükellef davranışları ile öteki bilgilerdeki değişiklikleri resen algılayarak riskli durumları tespit etme kabiliyetine sahip uygulama sayesinde düzmece doküman düzenleyenler ile haksız iade talep eden mükellefler süratli ve yanlışsız halde tespit edilebiliyor.
SAHTE EVRAK DÜZENLEMEK İÇİN KURULAN ŞİRKETLER BİREBİR GÜN BELİRLENİYOR
KAŞİF, uygulamaya geçer geçmez geçersiz doküman düzenleme riski yüksek mükelleflere yönelik tıpkı gün içinde kıymetli tespitlerde bulundu. Örneğin, faaliyet alanı toptan ticaret olan ve hiçbir alımı bulunmadan mükellefiyet tesis ettirdiği gün 3 farklı fatura düzenleyen mükellef tespit edildi.
Kuruluş tarihini izleyen 5’inci gün, uydurma evrak düzenleme riski yüksek olan farklı mükelleflere 50 milyon lira meblağında 5 düzmece fatura düzenleyen mükellef belirlendi.
Bir şirkette fiyatlı çalışan kişi ismine farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketten 6’sıyla düzmece doküman düzenlenmesinin amaçlandığı saptandı. Kelam konusu şirketler tarafından düzenlenen fatura meblağı 246 milyon lira olarak hesaplandı.
Son 3 ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira fiyatında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin riskinin yüksek olduğu ve rastgele bir ticari, zirai ya da mesleksel faaliyeti olmadan uydurma doküman düzenlemek gayesiyle kurulduğu tespit edildi. Beyannamesinde 7,7 milyon lira iade edilecek KDV bildiren mükellefin, kelam konusu iade fiyatının haksız olduğu anlaşıldı.
RİSKLİ MÜKELLEFLER VERGİ İNCELEMESİNE SEVK EDİLEREK VERGİ DAİRELERİNE BİLDİRİLİYOR
Sahte evrak düzenleme riskinin yüksek olduğu tespit edilen mükellefler, haklarında vergi incelemesi yapılması hedefiyle Vergi Kontrol Heyetine bildiriliyor. Kelam konusu mükellefler ayrıyeten bağlı oldukları vergi dairelerine iletilerek iş yerlerinde yoklama yapılıyor ve vergi dairelerinde kurulan komite tarafından alınan kararlar çerçevesinde uydurma evrak düzenlemek maksadıyla mükellefiyet tesis ettirenlerin kayıtları kapatılıyor.
“RİSK TAHLİL ALTYAPISI DAİMA YENİLENİYOR”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son teknoloji uygulamaların, kayıt dışı iktisatla çabayı etkinleştirdiğini belirterek, “Kayıt dışılıkla çabada yeni bir periyoda girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi üzere yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve süreç yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum.” dedi.
Gelir Yönetimi Başkanlığının, risk tahlil altyapısını daima yenilediğini vurgulayan Şimşek, “Bu uygulamalarla hem kayıt dışı iktisatla faal formda çaba etmeye hem de rekabet eşitsizliği meydana getiren uyumsuzlukları önlemeye devam edeceğiz.” diye konuştu.
Bakan Şimşek toplumsal medya hesabından yaptığı açıklamada ise, “Kayıt dışılıkla çabada yeni bir devir başlıyor. Yapay zekâ tabanlı KAŞİF sistemi, her gün 4 milyon mükellefi düzmece evrak riskine karşı tahlil ediyor. Amacımız, kayıt dışı iktisatla aktif uğraş etmek ve haksız rekabetin önüne geçmek.” dedi.
