Covid-19 salgınını geride bırakalı yaklaşık beş yıl oldu. 2019 yılının son aylarında patlak veren salgın, dünya genelinde 7 milyonu aşan kişinin vefatına sebep olmuştu. Bu büyük salgın gündelik hayatın merkezinden büyük ölçüde çekilmiş üzere görünse de tesirini hala hissettiriyor.
Amerika Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezleri’nde (CDC) misyonlu bilim insanlarının yaptığı yeni bir araştırmaya nazaran, Covid-19 2022 ile 2024 yılları ortasında her yıl yaklaşık 100 bin kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Üstelik bu sayının yalnızca Amerika ile sonlu olduğu ve dünya genelinde durumun çok daha ileri düzeyde olduğu belirtilmiş.
Uzmanlar bu araştırma için 2022’den itibaren Covid-19’a ait nezaret bilgilerini inceledi. Sonuçlar ise beklenenden çok daha çarpıcı çıktı. Her yıl on milyondan fazla kişinin etkilenmeye devam ettiği hastalık, yalnızca Amerika’da yaklaşık 1 milyon hastaneye yatışa yol açıyor ve bilhassa 65 yaş üstü bireylerde ölümcül sonuçlar doğuruyor.
Harvard Tıp Fakültesi’nden sıhhat siyasetleri profesörü David C. Grabowski, çalışmada yer almasa da sonuçların değerine dikkat çekti. Grabowski’ye nazaran, Mayıs 2023’te Covid-19 için ilan edilen halk sıhhati acil durumu sona ermiş olsa bile, hastalık yaşlı bireyler ortasında ölümlerin ve hastane kullanımının esas nedenlerinden biri olmaya devam ediyor.
Covid-19 zayıfladı lakin ortadan kalkmadı
Covid-19’un birinci ortaya çıktığı 2019 sonundan itibaren yarattığı yıkım hala hafızalarda. Aşıların devreye girmesi ve toplum genelinde bağışıklığın artmasıyla birlikte mevt ve ağır hastalık oranları düşse de, virüs büsbütün kaybolmuş değil. Bugün Covid-19 artık “endemik” bir hastalık olarak kabul ediliyor; yani grip üzere her yıl tekrar eden ve belli periyotlarda önemli sonuçlar doğurabilen bir enfeksiyon. CDC araştırmacıları bu nedenle Covid-19’un aktüel yükünü net biçimde ortaya koymayı amaçlamış.
Yapılan çalışmada iki başka periyot incelendi. Ekim 2022 – Eylül 2023 ve Ekim 2023 – Eylül 2024. Birinci periyotta Covid-19’un 43 milyon kişiyi hasta ettiği, 10 milyon doktor ziyareti, 1.1 milyon hastane yatışı ve 101 bin 300 vefata yol açtığı varsayım ediliyor. İkinci devirde ise Amerika’daki hadise sayısı azalsa da 33 milyon enfeksiyon, 879 bin hastaneye yatış ve 100 bin 800 mevt kayda geçmiş.
Bu sayılar, pandeminin doruğuyla kıyaslandığında daha düşük olsa da, Covid-19’un hala en ölümcül bulaşıcı hastalıklardan biri olduğunu gösteriyor. Ayrıyeten başta da belirttiğim üzere bu sayılar yalnızca Amerika ile hudutlu. Dünya çapındaki durumun çok daha yüksek düzeylerde olduğunu kestirim edebiliriz.
Olumlu tarafta ise, hastalığın genel şiddetinde bir düşüş olduğu görülüyor. CDC’nin süreksiz datalarına nazaran, 2025 yılında Covid-19 kaynaklı bildirilen mevt sayısı 20 bin civarında kalmış olabilir. Lakin uzmanlar, bu azalmanın rehavete yol açmaması gerektiği konusunda uyarıyor.
