Aydın HASAN – Asena YATAĞAN / ANKARA – Suriye’de 2011’de başlayan iç savaş sırasında PKK’nın Suriye kolu PYD/YPG, 2014 yılınıda üç bölgeyi “kanton” ilan etti. Kantonlar, kendi öz idarelerine sahip olacaktı. “Terör koridoru” planı, Türkiye’nin harekatları ile parçalandı. Esad’ın devrilmesinin akabinde SDG’nin yeni Şam idaresine entegrasyonuna dair mutabakat, 10 Mart 2024’te imzalandı. Lakin SDG, bu mutabakata uymadı. SDG/YPG ögelerinin, Halep’in doğusundaki askeri mevzileri gaye alması üzerine Suriye Ordusu 6 Ocak’ta başlattığı operasyonlar ile Halep’in iki mahallesini terör örgütünden temizledi. 17 Ocak’ta Halep kırsalını terör örgütünden arındırdıktan sonra da Fırat’ın doğusuna yöneldi. Yaklaşık 44 saat süren operasyonların akabinde SDG, Fırat’ın doğusundaki alan hakimiyetini değerli ölçüde kaybetti. Böylelikle “tek Suriye” amacı doğrultusunda kıymetli bir kademe geçildi.
Üç faktör
Emekli Büyükelçi Uluç Özülker: Burada üç temel faktör büyük kıymet taşıyor: Birincisi, ABD’nin tavrındaki değişim. ABD, eskisi üzere direkt yönlendirici ve baskın bir rol üstlenmekten uzaklaşmış, daha geri planda kalmayı tercih etmiştir. Trump’ın Cumhurbaşkanı’mızla olan düzgün alakaları aslında biliniyordu lakin gelinen noktada Türkiye’yi Orta Doğu problemlerinde emniyetli bir ortak olarak gördüğü ve bu çerçevede daha fazla rol üstlenmesini desteklediği anlaşılmakta. İkinci faktör, Türkiye’nin alandaki kararlılığı. Türkiye’nin Suriye’deki aktifliği ve bu kapsamda yürüttüğü iş birliği, bölgesel istikrarları belirleyen en önemli ögelerden biridir. Üçüncü faktör ise Orta Doğu’daki genel dönüşümdür. Trump, Orta Doğu’yu bir savaş alanı olmaktan çıkarıp barış alanı olarak sunmaya başlamıştır. Bu durum, Netanyahu’nun bugüne kadar ABD’den aldığı şartsız dayanağın sona erdiğini de göstermektedir. Türkiye’nin bu süreçteki aktifliği artacaktır.
‘Duvara tosladı’
ANKASAM Lideri Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol: Yeni bölgesel ve global gerçeklikler, başta Orta Doğu olmak üzere tüm aktörleri daha gerçekçi bir tavır izlemeye zorlamakta. Büyük Orta Doğu ve Büyük İsrail Projeleri periyodu Suriye’de duvara toslamıştır. ABD, İsrail üzerinden değil kendi menfaatlerini merkeze alan bir yeni bir politikayı devreye sokmuş görünmekte. ABD bölgede karşılığı olmayan, kendisini başta Türkiye olmak üzere, bölge devletleri ile karşı karşıya bırakabilecek ham hayaller yerine, tarihi, coğrafik ve konjonktürel gerçeklikleri baz alan bir tercihte bulunmuştur. Türkiye’nin kararlı ve sabırlı siyaseti sonuçlarını vermeye devam edecektir.
‘Büyük bir kazanım’
Suriye Uzmanı, Ümran Stratejik Araştırmalar Merkezi Araştırma Yöneticisi Ömer Özkızılcık: Bir sene vakit kaybedildi terör örgütünün irasyonel tavır sebebiyle. Aslında şu an varılan muahede, Ankara ve Şam’ın örgüte bir sene evvel teklif ettiği mutabakatla birebir. Ve yeni oluşan konjonktürde Ankara’nın ve Şam’ın tezleri alanda uygulanmış oldu ve son yapılan mutabakat ilanında tescillenmiş oldu. Bu hem Suriye’nin toprak bütünlüğü manasında hem de Türkiye’deki Terörsüz Türkiye süreci manasında çok büyük bir kazanım. Burada kaybeden maksimalist taleplere sahip olanlar, bir de İsrail oldu.
Sınırları yapay biçimde belirlendi
Bazı Avrupa ülkelerinin emperyal güç olarak tarih sahnesinde yer aldığı periyotta, birtakım sınırlar etnik, tarihi ve coğrafik gerçekler dikkate alınmadan cetvel ile çizilerek yapay bir biçimde belirlendi. Bunlardan kimileri şöyle:
AFRİKA (Berlin Konferansı): Libya, Mısır-Sudan hududu (22. paralel), Çad, Nijer, Mali, Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Somali, Sudan
ORTA DOĞU (Osmanlı topraklarının paylaşıldığı Sykes-Picot Anlaşması): Irak, Suriye, Ürdün, Kuveyt, Suudi Arabistan’ın kuzey sınırları
KÖRFEZ: Kuveyt, Katar, Bahreyn, BAE
GÜNEY ASYA: Pakistan, Bangladeş, Hindistan kuzeybatı sınırları.
Diplomalar tanındı
YÖK Başkanı Erol Özvar, Suriye’nin kuzeyinde faaliyet gösteren Türk üniversitelerinin diplomalarının Suriye tarafından tanındığını açıkladı. Özvar, Gaziantep Üniversitesi ile Sıhhat Bilimleri Üniversitesi mezunlarının diplomalarının tanınmasının hakların korunması açısından kıymet taşıdığını belirtti. EĞİTİM SERVİSİ
