AMD Başkanı Donal Trump, bir müddettir çip üreticilerini ve teknoloji firmalarını Amerika’da üretim konusunda sıkıştırıyor. Bunu yapmayacak firmaları ek vergiler ve gümrük problemleriyle baskılayan Trump, anlaşılan bu baskısının birinci meyvelerini de almaya başladı. Yapılan açıklamaya nazaran Tayvan, yarı iletken çip üretimi için Amerika’ya büyük bir yatırım yapacak.
İşte bu bağlamda ABD ile Tayvan ortasında yarı iletken bölümünü direkt ilgilendiren dikkat cazibeli bir muahede imzalandı. ABD Ticaret Bakanlığı tarafından perşembe günü duyurulan mutabakata nazaran, Tayvanlı yarı iletken ve teknoloji şirketleri ABD’deki çip üretim ekosistemine toplam 250 milyar dolarlık direkt yatırım yapmayı kabul etti. Kelam konusu yatırımlar sırf yarı iletkenlerle hudutlu kalmayacak; güç ve yapay zeka alanlarında “üretim ve inovasyonu” da kapsayacak.
Dünya genelinde üretilen yarı iletkenlerin yarısından fazlasını tek başına karşılayan Tayvan için bu muahede, global çip tedarik zincirinde ABD ile bağları daha da derinleştiren stratejik bir adım niteliği taşıyor. Bununla birlikte Tayvan, ek yatırımların önünü açmak emeliyle 250 milyar dolarlık kredi garantisi de sağlayacak. Lakin bu yatırımların hangi vakit aralığında hayata geçirileceğine dair net bir takvim şimdi paylaşılmış değil.
Anlaşma karşılığında ABD’nin de Tayvan’a yönelik yatırımlar yapacağı belirtiliyor. Washington’un; Tayvan’ın yarı iletken, savunma, yapay zekâ, telekomünikasyon ve biyoteknoloji dallarına yatırım yapmayı taahhüt ettiği söz edilse de, ABD tarafının bu kapsamda ne kadar bütçe ayıracağı açıklanmadı.
250 milyar dolarlık yatırım
Bu gelişme, Trump idaresinin bir gün evvel yayımladığı ve yarı iletken üretiminin yine ABD topraklarına taşınmasını hedefleyen bildirinin çabucak akabinde geldi. Bildiride, bugün ABD’de üretilen çiplerin toplam global üretimin sırf yüzde 10’unu oluşturduğu hatırlatılırken, bu durumun hem ekonomik hem de ulusal güvenlik açısından önemli bir risk oluşturduğu vurgulandı.
“Yabancı tedarik zincirlerine olan bu bağımlılık, değerli bir ekonomik ve ulusal güvenlik riski teşkil ediyor,” sözlerine yer verilen bildiride, yarı iletkenlerin çağdaş iktisat ve savunma sanayii için temel bir öge olduğu ve ithalata dayalı tedarik zincirlerinde yaşanacak bir aksamanın ABD’nin sanayi ve askeri kapasitesini zorlayabileceği belirtildi.
Öte yandan birebir bildiri kapsamında, birtakım ileri düzey yapay zekâ çiplerine yüzde 25 gümrük vergisi getirildiği de duyuruldu. Trump idaresi, Tayvan ile yapılan bu muahede üzere öbür ülkelerle yürütülen ticaret görüşmelerinin tamamlanmasının akabinde, yarı iletkenlere yönelik ek vergilerin de gündeme gelebileceğinin sinyalini verdi.
