ASLIHAN ALTAY KARATAŞ / ANKARA – Ulusal İstihbarat Teştilatı’nın (MİT) paylaştığı “Arabistanlı Lawrence” evrakı, “zaman ayarıyla” dikkat çekti. 100 yıl öncesinden bugüne ışık tutan istihbarat evrakı, Orta Doğu’da tansiyonun arttığı periyotta kamuoyunun bilgisine sunuldu. İT, geçtiğimiz hafta resmi internet sitesinden “Arabistanlı Lawrence” olarak bilinen ünlü İngiliz casusu Thomas Edward Lawrence hakkında tarihi bir evrak paylaştı. 1929 yılında Ulusal Emniyet Hizmeti Riyaseti tarafından hazırlanan dokümanda, Lawrence’ın, Mısır, Suriye ve Irak’ta kıyafet değiştirerek ve farklı isimler altında yürüttüğü faaliyetler yer aldı. Orta Doğu’da değerli gelişmelerin yaşandığı periyotta paylaşılan bu istihbarat evrakı, içeriği kadar zamanlamasıyla dikkat çekti. Dokümanın paylaşılma vakti şuurlu bir seçimdi. Evrak, MİT’in kuruluşunun 99. yıl dönümünü kutlandığı 6 Ocak’ta internet sitesine konuldu.
HOCA VE HAHAM KILIĞI
Belgede, İngiliz istihbaratı casusunun faaliyetlerinin yanı sıra, Suriye, Filistin, Irak, Sudan ve Mısır’ın isimleri yer aldı. Geçmişte Osmanlı İmparatorluğu toprakları ortasında yer alan bu ülkeler günümüzde sıcak gelişmelerle öne çıkıyor. Filistin’de ateşkesin kalıcı hale getirilmesi ve Gazze’nin yine inşası için eforlar sürerken, Suriye’de ise İsrail dayanaklı karışıklıklar yaşanıyor. İç çatışmalar nedeniyle tekrar bölünme tehlikesiyle karşı karşıya kalan Sudan’ın Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el Burhan da, aralık ayının sonunda Türkiye’yi ziyaret edip Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görümüştü. 23 Eylül 1929 tarihli MİT evrakında, Lawrence’ın, Kudüs’teyken bazen Müslüman hoca kıyafetinde bazen de haham rolünde bölgedeki Müslüman ve Musevilere “zehirli telkinler”de bulunduğu belirtildi. Lawrence 1935’te İngiltere’de motosiklet kazasında öldü.
‘FİLİSTİN VE SUDAN’ VURGUSU
Dönemin İngiltere Başbakanı Ramsay MacDonald’ın, Mısır’dan sonra Filistin’e istiklal bahşetme tasavvurunu uygulamadan ihtilal çıkartılarak “istiklale layık olmadıklarının” gösterilmesinin amaçlandığına ve Lawrence’ın Sudan’a gidişinin bu hedefle münasebetine işaret edilen dokümanda, şu sözler yer aldı: “Entelicens servis teşkilatı bu itilaf projesinin Mısır milletine arz edildiği bu sıralarda Mısır’da karışıklıklar ihdat edip Mısır’ın şimdi bu lütfa layık olmadığı isbat edilecek ve bu suretle İngiliz parlamentosunda Makdonalt kabinesini zaif bir mevkie düşürerek evvelce olduğu veçhile Mısır’ın sinesine bağdaş kurup oturacaktır. Mısır’da karışıklıklar ihdas ve tertip için en uygun vasat şimdiki halde Sudan’dır. Sudan’da halihazırda yalnız İngiliz yönetimi ve emperiyalist amalile meşbu İngiliz yönetim adamları ve Sudan’ın daimi bir surette Mısır’la ittisalı bulunduğundan Sudan’da Mısır için pek emin olarak bir suikastın ihzarı ve talim edilmiş casusların Mısır’a ithal edilip olumsuz propagandalar ve tahribat yapılması pek kolay bir keyfiyettir.”
