Asgari fiyatlı, memur ve emeklilerin 2026 yılı artırımlı maaşlarının netleşmesinin akabinde gözler özel kesime çevrildi. SSK ve Bağkur emeklileri yılın ikinci yarısı için %12.19 oranında artırım alırken, memur ve memur emeklilerinin maaş artışı %18.60 oldu.
KRİTİK PARAMETRE MİNİMUM FİYAT
Özel kesimin maaş artırımını belirleyen en değerli parametresi elbet taban fiyat artışı. 2026 yılından itibaren geçerli olan yeni minimum fiyat %27 artışla 22.104 TL’den 28.075 TL’ye çıkarıldı. Ayrıyeten 1.000 TL olarak uygulanan patrona taban fiyat dayanağı fiyatı da 1.270 TL’ye yükseltildi.
SIRA ÖZEL BÖLÜM FİYAT ARTIRIMINDA
Bu süreçte taban fiyatın üzerinde kazanan milyonlarca çalışanın gözü kulağı yeni artırım oranına çevrildi. Pekala özel bölüme ne kadar artırım olur? Patronu zorlamayacak, emekçiyi de mutlu edecek oran ne olur? Minimum fiyatın üzerinde artırım mümkün mü? Özel bölüme artırım beklentilerini Toplumsal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz ile Yeminli Mali Müşavir Ahmet Kurtuluş milliyet.com.tr’ye açıkladı.
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR AHMET KURTULUŞ: ‘SEKTÖRLERE NAZARAN ARTIRIM ORANLARI DEĞİŞKENLİK GÖSTERİYOR’
Yeminli Mali Müşavir Ahmet Kurtuluş’un özel bölüme artırım beklentisi şu halde: “Özel bölümde rastgele bir tavan fiyat sınırlaması yoktur, lakin bir taban fiyat sınırlaması geçerli. 2026 yılı prestijiyle 28 bin 75 TL’nin altında fiyatla çalıştırılamıyor. Artırım yapılırken taban fiyata yapılan artırım oranı en değerli parametre olarak karşımıza çıkıyor. Minimum fiyata yapılan %27’lik artırım öbür fiyatlar için kıymetli bir kıstas. Hizmet kesimi, üretim yahut ticaret bölümü için farklı sayıların konuşulması kelam konusu. İş yerlerinde personellik en kıymetli maliyet kalemlerinden birisi. Genel olarak minimum fiyatla orantılı olarak %27 artırım alınabilecekken, sektörel manada da oransal değişiklikler kelam konusu olabilecektir.
İŞVERENİ ZORLAMAYACAK, EMEKÇİYİ DE ÜZMEYECEK ORAN NE OLUR?
İşvereni zorlamayacak emekçiyi de şad edecek ortak bir noktada buluşulacak oran minimum fiyata yapılan artırım oranı yani %27’lik artıştır. Minimum fiyatlı çalışanlar için zati patronun diğer bir seçeneği yok. 22 bin 104 TL olan taban ücretlinin maaşının 28 bin 75 TL’ye yükseltildiğini düşündüğümüzde 30 bin TL alan bir kişinin de maaşının yeniden bu oranda yükseltilmesi gerekir ki çalışma barışı bozulmasın. Alt baraj olarak %27, ortalama olarak da başka çalışanlara %30 artırım yapılabileceği kanaatindeyim.
‘YÜKSEK FİYAT ALANLARA TAHMİNEN DAHA DÜŞÜK ARTIRIM OLABİLİR’
Ben artırım oranının minimum fiyatın altına düşeceğini zannetmiyorum. Nitelikli eleman ile vasıfsız eleman ortasındaki makasın kapanmaması gerekiyor. Patronların çalışma barışının bozulmaması, ortadaki makasın kapatılmaması için minimum fiyatın üzerinde alan çalışanlara da minimum fiyat artırım oranı kadar artış yapacağını düşünüyoruz. Çok yüksek fiyat alanlar için tahminen daha düşük artırım yapılabilir lakin taban fiyatın çok uzağında olmayan çalışanlar için en az %27 artırım yansıtılacaktır diye düşünüyoruz.
ASGARİ ÜRETİN ÜZERİNDE ARTIRIM MÜMKÜN MÜ?
Tabi, taban fiyata yapılan oranın üzerinde artırım oranı belirlenebilir. Burada rastgele bir kısıtlama yoktur. Patronların kendileri için kritik gördükleri çalışanlarına ve yüksek randıman gösteren çalışanlarına daha fazla oranda artırım yaptıklarını gözlemliyoruz. Bu oran minimum fiyata yapılan artırımın altında kalmıyor. Genelleme yaparsak ortalama olarak %30 artırım oranıyla karşılaşılacağını düşünüyoruz. Şunun da altını çizelim burada bir üst sınırlama yok. Patronun performansından mutlu olduğu çalışanlarına daha yüksek oranda artırım yapması kelam konusu olacaktır.
ASGARİ FİYAT VE MİNİMUM FİYATA KOMŞU FİYAT ALANLARIN SAYISI GİDEREK ARTIYOR, BU ÇALIŞMA HAYATINI NASIL ETKİLİYOR?
Çalışma hayatında en değerli meselelerden biri olarak karşımıza çıkıyor. Taban fiyatın ortalama fiyat olarak kabul edildiği iş yerlerinde bu durum çalışma barışını olumsuz etkiliyor. Taban fiyat bir nevi vasıfsız çalışanlar için belirtilen bir oran iken nitelikli çalışanlar için bu fiyata yakın bir fiyat talep edilmesi iş yerindeki çalışma barışı için değerli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Nitelikli çalışanlar için özel bir oran belirlenecektir. Patronlar aksi taktirde nitelikli işçi bulmakta zorlanacaklardır. Nitelikli işçilerine daha yüksek oranda artırım yaptıklarını alanda gözlemlemekteyiz.”
SOSYAL GÜVENLİK MÜŞAVİRİ EMİN YILMAZ: KOMŞU FİYATA BELİRLENMİŞ BİR ARTIRIM YOK
Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz’ın açıklamaları şu halde: “Asgari fiyat temel başlangıç fiyatıdır. Yasal prosedürde minimum fiyatın altında maaş verilmemesi gereklidir. Alanda emekçi ile patron ortasında iş mukavelesine dayanarak belirlenmiş bir oran varsa buna uyulması gerekli. Ayrıyeten çalışanın birebir departman içerisinde misal işleri yapan çalışanlar ortasında farklı maaş artırım oranları vermemesi gereklidir. Olumsuz bir durumda patronun eşit davranmama prensibinden ötürü emekçi tarafından iş mukavelesi feshedilerek ayrımcılık tazminatı ismi altında yasal sürece müracaat yapabilir.
Ayrıca patronun maaş siyaseti ve belirlemiş olduğu kriterler doğrultusunda çalışanın yetkinliklerine nazaran ilgili parametrelerin olduğunu söyleyebiliriz.
İş ve toplumsal güvenlik hukukumuzda bilhassa taban fiyata komşu olan fiyata belirlenmiş bir artırım oranı yoktur. Bu sebepten ötürü personellerimizin emeklerini bu tarafta olumsuz olarak kullanılmaması, patronlarımızın gerekli hassasiyeti göstereceğini düşünmekteyim.
Burada bir sayı belirtmek bence yanlış olur. Ancak en azından taban fiyata gelen maaş farkı kadar en az %27 artış yapılmasını düşünmekteyim. Tabi ki bunu personel ve patronla birlikte karşılık muahede yoluyla yapılması daha mantıklı ve yakışan olacağını düşünmekteyim.
ASGARİ FİYATIN ÜZERİNDE ARTIRIM MÜMKÜN MÜ?
Evet, bu mümkün yasal bir mahzur olmadığını söyleyebilirim.
‘ASGARİ FİYAT OLAĞAN FİYAT KISTASINA GELDİ’
Çalışanlarımıza maaş artırımlarını yıllar prestiji ile asgarî taban fiyat kadar artırım yapılmadığı takdirde minimum fiyatlı sayısı artarak olağan fiyat kıstasına gelmiştir. Bu durum çalışanların geçim kaygısıyla birlikte çeşitli kişisel ve toplumsal sıkıntılara yol açacaktır.
Bence mesleklere nazaran farklı taban fiyatlar belirlenmesi ve kişinin donanımı deneyimi yetkinliklerine nazaran ve üstü sayılar için ise patronlar ile çalışanlar ortasında belirlenmesi gereklidir.
Aslında bunu kısmen uygulamaktayız. Bilhassa kamuda çalışan memurlarımızda şu an bu sistem üzerinden gidilmektedir. Birtakım meslek odaları buradaki temsil ettiği fiyatları yayınlamaktadırlar. Hatta iş mahkemeleri de maaş uyuşmazlıklarında buradaki meslek odalarına yazarak bilgi almaktadırlar
Yaklaşık olarak SGK üzerinde 7200 meslek kodu mevcut özel dalda bunların karşılığı olarak farklı sayılar belirlenebilir. Hatta bu yolla SGK primi ve vergi konusunda da kayıp kacağın engelleneceğini de belirtmek isterim.”
