Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – 1970’li yıllar, Soğuk Savaş rekabetinin tepede olduğu bir periyottu ve bu yıllarda ABD, Merkezi Haber Alma Teşkilatı (CIA) üzerinden çok sayıda örtülü operasyona imza attı. Bu operasyonların kıymetli bir kısmıysa Güney Amerika’da gerçekleşti. Birden fazla vakit gaye, sol görüşlü hükümetleri devirmek ya da iktidara gelmelerine pürüz olmaktı ve ABD bunun için vakit zaman diktatörlerle dahi iş birliği yaptı. Bu isimlerden birisi de Manuel Noriega oldu. 1970 yılında Panama ordusunda yükselen bir isim olan Noriega, Orta ve Güney Amerika’da komünizmin yayılmasına karşı ABD’nin çabasına yardımcı olmak üzere CIA tarafından kullanıldı ve Panama’ya hükmetti. Ancak bu durum çok uzun sürmeyecekti. İsmi uyuşturucu kaçakçılığı, kara para aklama ve seçimlere hile karıştırmak üzere hatalarla anılmaya başlanan Noriega’nın ABD ile ortası süratli formda bozuldu. Amerika Birleşik Devletleri, George H. W. Bush’un başkanlığı devrinde, 1989 yılının Aralık ayı ortalarında Panama’yı işgal etti. ‘Adil Sebep Operasyonu’ ismi verilen işgalin hedefi, ABD yetkilileri tarafından kara para aklama ve uyuşturucu kaçakçılığı suçlarından aranan Panama lideri General Manuel Noriega’yı devirmekti. Yani yaşananlar, geçtiğimiz günlerde Venezuela’da yaşananlarla büyük benzerlik gösteriyordu.
Manuel Noriega’da tıpkı Maduro üzere DEA casusları tarafından gözaltına alınmıştı
Noriega hükümeti ABD ordusunun karşısında önemli bir direniş gösteremedi. İşgal sırasında yaşanan çatışmalarda 3’ü sivil, 26’sı asker olmak üzere 29 ABD’li hayatını kaybetti. Panama’nın kaybı ise 150 asker ve yaklaşık 500 sivil oldu. Noriega, kendini kurtarmanın yolunu bir elçiliğe sığınmakta arıyordu ve bu arayışın sonunda Vatikan Büyükelçiliği’ne sığındı. Panama’nın işgaline yönelik en değişik ayrıntılardan birisi de bu noktadan sonra başladı.
MÜZİKLE TESLİM OLMAYA ZORLADILAR
ABD askerleri elçiliğin etrafını sarsa da Noriega teslim olmayı reddediyordu. Binanın üçüncü bir tarafa ilişkin diplomatik misyon olması sebebiyle askerî operasyon yapılması da memleketler arası bir krize sebep olabilirdi. Vatikan’ın Panama Büyükelçisi Jose Sebastián Laboa Gallego, Noriega’yı teslim olması için ikna etmeye çalışırken ABD ordusu ise elçilik etrafına devasa hoparlörler yerleştirdi. ABD ordusu, Noriega’yı dışarı çıkmaya zorlamak için bazılarına nazaran enteresan bir ruhsal yıpratma sistemi, bazılarına göreyse bir azap prosedürü uygulamaya karar vermişti. Noriega teslim olana kadar elçilik etrafına yerleştirilen hoparlörlerden rock müzik çalınacaktı.
ABD ordusunun Noriega’yı yıldırmak için çaldığı müziklerse hayli manidardı. Çok sayıda müziğin yer aldığı müzik yayınında The Clash – I Fought the Law (Yasayı Çiğnedim), Van Hala – Panama, U2 – All I Want Is You (Tek İstediğim Sensin) üzere bugün bile birçok kişi tarafından dinlenen müzik kümelerinin ikonik hâle gelen müzikleri çalındı. Yapılan müzik yayını bir noktada o kadar rahatsız edici hâle geldi ki Vatikan, elçilik çalışanlarının rahatsız olmaya başladığını münasebet göstererek dönemin ABD Başkanı George H. W. Bush’tan müzik yayınının sonlandırılmasını talep etti. Bu şikâyetin akabinde şahsen ABD Liderinin buyruğuyla ‘müzikal kuşatma’ üç gün sonra durduruldu. Noriega, büyükelçinin kendisini ikna etmesiyle ve ailesine Panama’dan inançlı çıkış garantisi verilmesiyle 3 Ocak 1990’da teslim olmayı kabul etti ve yargılanmak üzere ABD’ye götürüldü. Uyuşturucu kaçakçılığı cürmünden ABD’de uzun yıllar mahpus yattıktan sonra Fransa’ya iade edildi. Bir mühlet Fransa’da mahpus yatan Noriega, buradan da Panama’ya iade edildi ve 29 Mayıs 2017’de hayatını kaybetti.
AYNI USUL TEKRAREN KULLANILDI
‘Müzikal savaş’, Noriega’nın teslim olmasında kritik rol oynamamış olsa da ABD bu prosedürü ilerleyen periyotta de birçok kez kullandı. Şubat 1993’te kolluk kuvvetleri ve Ulusal Muhafızlar, Branch Davidians tarikatına ilişkin Teksas’taki bir yerleşkeyi kuşatarak tarikat lideri David Koresh’i tutuklamaya çalıştı. 51 gün süren çatışma boyunca Nancy Sinatra’nın These Boots Are Made for Walkin’ (Bu Botlar Yürümek İçin Yapıldı) müziği başta olmak üzere çok sayıda müzik çalındı. Bu operasyonda müziklere ek olarak tarikat üyelerine birtakım geceler savaş uçağı sesi dinletildi ve baskı oluşturulmaya çalışıldı.
ABD ordusu, Afganistan’da Taliban’a karşı ise Metallica ve Thin Lizzy gruplarını kullandı. ABD’nin ‘Teröre Karşı Savaş’ siyasetini münasebet göstererek yaptığı işgallerden bir oburu olan Irak’ta ise ünlü müzik kümesi Metallica’nın Enter Sandman müziğiyle Irak’taki direnişi kırmak hedeflendi.
ABD’li istihbarat vazifelileri de Irak’taki tutsakların direnişini kırmak için müzik kullandı. Gaye, onları uykusuz bırakmak ve kültürel hassasiyetlerini incitmekti. Bu periyotta Ruhsal Operasyonlar Bölüğü’nde misyon yapan Mark Hadsell, Newsweek dergisine, “Bu insanlar heavy metal dinlememişler. Buna dayanamıyorlar. Bu beşerler hayatlarında metal müzik duymamış. Bu yüzden kaldıramıyorlar. Şayet 24 saat boyunca bu müzikleri çalarsanız beyin ve beden işlevleri kaymaya başlar, niyetleri yavaşlar ve sonunda iradeleri kırılır. İşte o noktada gidip onları konuşturmaya çalışırsınız. Eğitim sırasında ‘Barney I Love You’ şarkısını 45 sefer dinlemek zorunda kalmıştım ve muhakkak bu türlü bir şeyi bir sefer daha yaşamak istemem.” demişti.
