Zeynep Elibol’a, 5’inci çocuğuna gebeyken 2024 yılında 4’üncü evre kanser teşhisi konuldu. Hamilelik sürecinde birtakım tetkikleri yapılamadığı için geç teşhis konulan Elibol’un tedavisi, doğumun akabinde başladı. Elibol, yaklaşık 1 yıl uygulanan kemoterapi ve akıllı ilaç tedavisinden sonuç alamadı. Bunun üzerine hekimler tarafından ‘trastuzumab deruxtecan’ etken unsurlu ilaç önerildi. Elibol, 33 bin 547 TL olan ilacın karşılanması için SGK’ya başvurdu. Fakat SGK, ilaç geri ödeme listesinde bulunmadığı gerekçesiyle ret kararı verdi. Elibol, Ankara 3’üncü İş Mahkemesi’nde SGK’nın sürecinin iptali ve ilacın bedelinin karşılanması talebiyle dava açarak, ihtiyati önlem talebinde bulundu. Mahkeme, davacının tedavisi için elzem olduğu tez edilen ilacın tedarikinde gecikme olması halinde telafisi güç ziyanlar yaşanabileceği gerekçesiyle dava sürecinde ilacın SGK tarafından karşılanması için 5 Haziran 2025’te ihtiyati önlem kararı verdi.
BİLİRKİŞİ RAPORU MÜNASEBET GÖSTERİLDİ
Mahkemenin kararı ile Elibol, ilacı kullanmaya başladı. Lakin mahkeme 6 Kasım 2025’teki kararında davanın reddine karar verdi. Kararda uzman konseyinin raporu münasebet gösterildi. Gerekçeli kararda eksper konseyinin 10 Ağustos 2025 tarihli raporunda; ‘davacının durumundaki hastalar için dava konusu ilaç da dahil olmak üzere rastgele bir tedavi ile kanserde büsbütün güzelleşme sağlamak mümkün olmadığı, bu küme hastalar için verilen tedavilerin hedefinin hastaların ömür mühletini uzatmak ve hayat kalitesini korumak olduğu, davacının rastgele bir tedavi prosedürü ile büsbütün sıhhatine kavuşması, büsbütün güzelleşmesinin mümkün olmadığı, lakin dava konusu ilacın sağ kalım katkısı gösterdiği, ilacın muadilinin bulunmadığı’ biçiminde görüş bildirildiği belirtilerek, “Söz konusu ilacın kullanılmasının zarurî olmadığı, hayati ehemmiyete haiz olmadığı, faz çalışmalarının da tamamlanmadığı anlaşıldığından davacının davasının reddi cihetine gidilmiştir” denildi.
Zeynep Elibol, avukatı aracılığıyla kararı istinafa taşırken, SGK da borç bildirim dokümanı gönderdi. Zeynep Elibol’un eşi Veysel Elibol’a gönderilen borç bildirim dokümanında dava sürecinde kullandığı ilacın bedeli olan 805 bin 130 TL geri talep edildi.
‘MAHKEME SONUCUNDA İLACIM KESİLDİ’
Zeynep Elibol, hamileliğinde birçok test yapılamadığı için teşhisin hamileliğinin 6’ncı ayında konulduğunu söyleyerek, “Erken doğum kararı alındı. Bebeğim 2 ay ağır bakımda kaldı. Sonra tedavim başladı. Devletin karşıladığı ilaçların neredeyse hepsini kullandım. Yaklaşık 1 yıl sürdü; ancak hiçbirinden sonuç alınamadı. Bunun üzerine hekimim SGK geri ödeme listesinde olmayan ilacı almam gerektiğini söyledi. Mahkeme kararıyla 6 kür o ilacı aldım. Bana çok düzgün geldi. Lakin mahkeme sonucunda ilacım kesildi. Biz de bu kararı istinafa taşıdık. İlacım hayati ehemmiyet taşıyor. Bilhassa 4’üncü evre hastalar için bu ilaç çok kıymetli. İlaç kullanılmadığında metastaz riski çok yüksek. Şu an ana borç 806 bin lirayı aştı. Her ay yaklaşık 53 bin lira faiz ekleniyor. Ödesek bile borç bitmeyecek üzere. Bu durum bizi hem maddi hem manevi olarak çok yıpratıyor” diye konuştu.
‘DAVA KATILAŞMADAN BORÇ TAHUKKUK ETTİRİLDİ’
Elibol’in avukatı Berkay Özdemir, eksper raporunda ilacın sağ kalıma önemli katkı sunduğu, muadilinin olmadığı ve kullanılmaması halinde ani hayat kalitesi düşüşü ya da mevt riskinin bulunduğunun açıkça yer aldığını belirtti. Mahkemenin buna karşın uzman raporunda yer alan ‘dava konusu ilaç dahil rastgele bir tedavi ile kanserde büsbütün düzgünleşme sağlamak mümkün olmadığı’ görüşünü dikkate alıp, davanın reddine karar verdiğini söyleyen Özdemir, “Bu kararla birlikte SGK’nın o güne kadar ödediği ilaç bedelleri hastadan geri istenebilir hale geldi. Biz de hem bu geri istemenin önüne geçmek hem de kararın kaldırılması için belgeyi istinafa taşıdık. Şu an dava Bölge Adliye Mahkemesi’nde inceleme sırası bekliyor. SGK, karar katılaşmadan borç tahakkuk ettirdi ve tahsilat sürecini başlattı. Bugüne kadar ödenen ilaç bedelleri faiziyle hastadan ya da sigortalısından geri isteniyor. Ödenmediği takdirde haciz yoluna gidiliyor. İhtiyati önlem kararıyla müvekkil bir mühlet ilacını fiyatsız kullanabildi. Lakin dava kaybedilince tüm bedeller faiziyle geri istendi. Müvekkilin bunu ödeyecek ekonomik durumu yok. Büyük ihtimalle SGK bu borcu haciz yoluyla tahsil edecek” diye konuştu.
‘İLAÇ BİRİNCİ GÜN DE ELZEMDİ, SON GÜN DE ELZEM’
Kararın vicdani tarafına dikkat çeken Özdemir, “Mahkeme başta aciliyet olduğunu gördü. Ne değişti de günün sonunda dava reddedildi? Aslında hiçbir şey değişmedi. İlaç davanın açıldığı gün de elzemdi, bittiği gün de elzemdi. Uzman raporu da bunu açıkça ortaya koydu. Birtakım mahkemeler ‘yaşam hakkı’ diyerek davaları kabul ediyor, kimileri ise Yargıtay kararını münasebet göstererek reddediyor. Emsal kararlar bağlayıcı olmadığı için her hasta başka ayrı dava açmak zorunda kalıyor. SGK bu davalar nedeniyle önemli vekalet fiyatları ve uzman masrafları ödüyor. Bu kaynakları dava yerine ilaçları geri ödeme kapsamına almak için kullanmalı. Şu an Türkiye genelinde bu tıp ilaçlar için yaklaşık 15 bin dava var. Bu davaların birçok kazanılacak ve SGK’nın bütçesi daha fazla zorlanacak” tabirlerini kullandı. (DHA)
