Seray Şahinler – Edebiyatın en itibarlı ödüllerinden Booker’da geçen yıl bir birinci yaşandı. Hindistanlı müellif Banu Mushtaq, “Heart Lamp (Kalp Lambası)” kitabıyla mükafata bedel görüldü. “Kalp Lambası” hem Kannada (Güney Hindistan’da konuşulan bir dil) dilinden çevrilerek mükafata paha görülen birinci kitap, hem de Booker kazanan birinci hikaye seçkisi olarak tarihe geçti.
Jüri, ödül münasebetinde muharririn kalemini “Toplumun çoklukla kenarında kalanların hayatlarını bahis alan bu canlı hikayeler, büyük bir duygusal ve ahlaki yük taşıyor” kelamlarıyla özetledi. 77 yaşındaki avukat, yazar ve kadın hakları savunucusu Mushtaq’ın 12 kısa hikayeden oluşan “Kalp Lambası”, Hindistan’ın güneyindeki ataerkil topluluklarda yaşayan Müslüman bayanların hayatlarına odaklanıyor.
Yaşamın tanığı
“Kalp Lambası” geçen hafta Budala Kitap tarafından M. Alparslan Demir’in çevirisiyle Türkçe yayımlandı. Kannada lisanında, 1990 ile 2023 yılları ortasında kaleme alınan bu metinler; muharririn kendine has yalın ve şık üslubuyla harmanladığı aile ve toplum portrelerini okura sunuyor.
Kitapta her satır, Mushtaq’ın her türlü kast ve baskıya karşı durduğu, bayan haklarını yorulmadan savunduğu gazetecilik ve avukatlık yıllarının birer şahidi niteliğinde. Mushtaq’ın hukukçu kimliğinde karşılaştığı davalar, kendi omurundaki dönüm noktaları, özel hayatındaki çıkmazlar, toplumsal baskılar kıssalarına yansıyor. Aile içi şiddet, toplumsal normlar, mesken içindeki uyuşmazlıklar her hikayede öteki bir hâliyle kendini tekrarlıyor.
“Booker Mükafatı benim için bir bayan, bir müellif ve laik bir Müslüman olduğumun tanınması manasına geliyor” diyen Mushtaq, hikayelerde gelin-kaynana çatışmasını, bayanların miras hakkını ve paylaşımını, adil yaşamı layığıyla gömülme hakkını lisana getiriyor. Kitaba ismini veren “Kalp Lambası” isimli hikaye de konutunda yaşadığı baskıdan ailesinin yanına giden ve bütün kapılar kendisine kapanan Mehrun’un kıssası.
Yazardan Türkiye’ye mesaj
Yazar Banu Mushtaq, kitabın Türkçe çevirisi için özel bir önsöz kaleme aldı. Müellif metinde, şiddet gören, ötelenen bayanlara sarılıyor ve ‘yalnız değilsin’ diyor. “Türkiye tarihi, şiiri, müziği, inanç ve şefkatiyle bana hiçbir vakit uzak gelmedi” diyen müellif “Eğer, ister Konya’da, İstanbul’da, Mardin’de, Ankara’da olsun ister bir sayfiyede; ister sessiz bir konutta, ister kent hayatının gürültüsü içinde tek bir bayan bile bu sayfaları okurken görüldüğünü, güçlendiğini ya da en kolay hâliyle iç dünyasında kendisine refakat edildiğini hissederse bu kitap hedefine ulaşmış demektir. Şu an kitabı açan Türk okuruna: Dilerim yaktığım bu lamba, içinizde bir yerleri aydınlatır” tabirlerini kullanıyor.
“Kalp Lambası” hem Kannada (Güney Hindistan’da konuşulan bir dil) dilinden çevrilerek mükafata bedel görülen birinci kitap, hem de Booker kazanan birinci hikaye seçkisi olarak tarihe geçti.
