AHENK BAYAZIT / İSTANBUL – Tüm dünyanın bir sorunu haline gelen uydurma eser ticareti Türkiye’de tehlikeli boyutlara ulaştı. Türkiye’nin geçersiz eserlere maruz kalma konusunda dünyada 3. sırada yer aldığı tabir edilirken bu eserlerin başında ayakkabı, kozmetik, oyuncak geliyor.
Son günlerde tüketicilerin en kıymetli gündemini uydurma ve sıhhatsiz eserlere maruz kalmak oluşturuyor. O denli ki giysiden aksesuara, sıhhat ve kozmetikten çocuk oyuncaklarına kadar pek çok kategoride geçersiz yahut sıhhatsiz eserler piyasada dolaşıyor. Bu eserler maddi ve manevi hasara yol açtığı üzere sıhhat problemlerine sebep olabiliyor. Bilhassa krem, diş macunu, parfüm, makyaj materyali üzere sıhhat ve kozmetik eserlerinin düzmece olması alerjik tepkilere yahut değerli hastalıklara yol açabiliyor.
Diş macununa kadar
Geçtiğimiz günlerde yaptığı bir konuşmada Türkiye’nin düzmece eserlere maruz kalma konusunda dünyada 3. sırada yer aldığını söyleyen Yasadışı Ticaretle Uğraş Global İttifakı (TRACIT) Genel Yöneticisi Jeffrey Hardy’nin düzmece eserlerin günlük hayatta kullanılan şahsî bakım eserlerine kadar sızdığını vurgularken “Bu sabah dişlerinizi fırçaladınız mı? Türkiye pazarındaki diş macunlarının değerli bir kısmının geçersiz olma ihtimali çok yüksek” sözlerini kullanması hususun vehametini gözler önüne serdi.
1 yılda 500 bin ihbar
Tüketici Hakları Derneği Başkanı Ergün Kılıç, sadece 2025 yılı içerisinde hakem heyetine yaklaşık 500 bin ihbar yapıldığını kestirim ettiklerini bildirdi. Kılıç, 2026 yılını ‘ürün güvenliği’ yılı ilan ettiklerini ve dünya tüketici örgütleri ile birlikte bu doğrultuda çalıştıklarını tabir etti. Kılıç, Milliyet’e yaptığı açıklamada “Sahte yahut sıhhatsiz eserlere maruz kalmak sadece Türkiye’nin değil dünyanın da en değerli problemlerinden biri. Global kriz, ekonomik zahmetler insanları daha ucuz eserler almaya teşvik ediyor. Kimi ahlaki sorunlar yüzünden uydurma ve sıhhatsiz eserler piyasada dolaşıyor, yahut fiyatlarda oynamalar yapılıyor. Biz ‘güvenli eserler ve kendine güvenen tüketiciler’ amacı doğrultusunda çalışıyoruz. Tüketicileri bilinçlendirmek, haklarını aramak konusunda dayanak sağlıyoruz. Lakin bu tek başımıza bizim yapabileceğimiz bir şey değil. Bu bahiste tüketicilerin, ticaret odalarının ve devletin ilgili ünitelerinin birlik içerisinde çalışması gerekiyor” dedi.
Tespiti çok zor
En fazla uydurma ve sıhhatsiz eserin ayakkabı, kozmetik ve oyuncak bölümünde olduğunu söyleyen Kılıç, “Sahte eserin tespit edilmesi çok zordur. Bunlar yetkili bireylerce ve bazen laboratuvar ortamında ortaya çıkabilir. O yüzden ‘üretimden başlayan bir denetim’ olması gerekir. Eser şimdi piyasaya çıkmadan yahut gümrükten geçmeden müdahale edebilmek lazım” dedi. Tüketicilerin para iadesi yahut tazminat alma üzere haklarının bulunduğunu söyleyen Kılıç, “Kişi sıhhat sorunu yaşadıysa masrafları talep edilebilir. Fakat bu çok üzücü bir durumdur, sıhhatin telafisi çok zordur. Oyuncaklarda, kozmetik eserlerinde dahi kanserojen unsur bulunabiliyor” sözlerini kullandı.
Neler yapabilirsiniz?
Ürünün marka ve evraklarını kesinlikle saklayın
Fatura, fiş, garanti dokümanı, kutu, etiket ve varsa yazışmaları kesinlikle saklayın. Mmarka teyidi, uzman görüşü, karşılaştırma üzere ğrünün uydurma olduğuna dair deliller yararlı olabilir.
Satıcıya başvurun
Satıcıdan bedel iadesi yahut eserin değiştirilmesini talep edin. Ayıplı mal kapsamında haklarınızı yazılı olarak iletmeniz ispat açısından değerlidir.
Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurun
Ürün bedeli, her yıl belirlenen nakdî sonun altındaysa ikamet ettiğiniz yerdeki Tüketici Hakem Heyetine başvurabilirsiniz. Müracaat e-Devlet üzerinden fiyatsız yapılabilir.
Bakanlığa yahut savcılığa şikayet edebilirsiniz
Ticaret Bakanlığı’na Düzmece eser satışı yapanlar hakkında idari süreç yapılması için şikâyette bulunabilirsiniz. Geçersiz eser satışı, Türk Ceza Kanunu ve marka mevzuatı kapsamında hatadır. Bilhassa bilerek ve daima satış varsa savcılığa da başvurabilirsiniz.
