Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Rusya-Ukrayna sıkıntısına ait, “Son 4 yıldır devam eden bu savaşta bence kalıcı bir barışa hayli yakın bir durumdayız diye düşünüyorum. En azından barışın anahtarı olan birtakım alanların olağanüstü bir halde tartışıldığını görüyoruz.” dedi.
Fidan, Ukrayna Bahisli Gönüllüler Koalisyonu toplantısının akabinde Türkiye’nin Paris Büyükelçiliğinde basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.
Paris’te ağır bir gün geçirdiğini tabir eden Fidan, üçlü görüşme için Paris’te bulunan Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile bir ortaya geldiğini hatırlattı.
Fidan, Şeybani ile görüşmesinde birtakım hususların ele alındığına değinerek, İsrail, Suriye ve ABD ortasındaki müzakereleri Türkiye’nin yakından takip ettiğini belirtti.
Bakan Fidan, “Sürekli hem Suriye tarafıyla, hem Amerika tarafıyla istişare halindeyiz. Bu görüşme sonrası kendisiyle buluştuk. Bir iki mevzuyu ayrıntılıca görüştük, hem bugün yapılan müzakerelerde hangi etaba gelindi, hem de birkaç gün evvel YPG ile yaptıkları görüşmelerde hangi sonuçlara ulaştılar yahut ulaşmadılar, onların üzerinden geçme imkanımız oldu. Bu bahisleri çok ayrıntılı görüştük.” diye konuştu.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ile de bir ortaya geldiğini hatırlatan Fidan, yapılan üçlü görüşmelerin seyrine dair bilgi aldığını ve görüşlerini aktardığını lisana getirdi.
İSRAİL’İN PROVOKATİF EYLEMLERİ
Bakan Fidan, İsrail’in Suriye alanındaki provokatif hareketlerine ait, “Bu provokatif hareketler, İsrail’in bölgedeki geniş çapta yürüttüğü yayılmacı ve bölücü siyasetin bir uzantısı, biz onu görüyoruz. Burada gerekli tespitlerin yapılması ve tahlil edilip gerekli önlemlerin alınması olağanüstü kıymetli, bölge istikrarı açısından.” sözlerini kullandı.
Bunun hem bölge ülkeleri tarafından yapılması gereken bir davranış olduğunu kaydeden Fidan, hem de ABD’nin de bu hususta oynayabileceği önemli rolleri olduğunu aktardı.
Fidan, İsrail’in Somaliland konusunda yaptığı son hareketin bölgedeki istikrarsızlığı yayma projelerinden biri olduğunun altını çizerek, “Biz bunu çok rahat görüyoruz. Bilhassa Suriye bizim komşumuz olduğu için oradaki olan her şey bizi yakından ilgilendirmekte. Umarız her bölümü şad edecek, istikrar getirecek müzakere tabanı ve muahede yeri buluruz.” biçiminde konuştu.
Paris’te bugün yapılan Ukrayna bahisli tepeyi “önemli” olarak nitelendiren Fidan, şunları söyledi:
“Cumhurbaşkanımızı temsilen katıldık başkanlar tepesine. Ülkelere ilaveten burada Avrupa Birliği, NATO üzere kurumlar da vardı, onların yöneticileri de vardı. Kıymetli bahisler tartışıldı. Şunun altını çizmekte yarar var; son 4 yıldır devam eden bu savaşta bence kalıcı bir barışa epeyce yakın bir durumdayız diye düşünüyorum. En azından barışın anahtarı olan birtakım alanların olağanüstü bir formda tartışıldığını görüyoruz. Türkiye’nin de burada katkıları var, süreç içerisinde. Artık bizim gördüğümüz; bu yalnızca Ukrayna’da savaşı bitiren bir barış mutabakatı olmayacak, imzalanması durumunda. Bu tıpkı vakitte, yeni periyotta Rusya ile Avrupa ortasındaki barışın modalitelerini de uzun devirde belirleyecek olan mutabakat olacak. Birebir vakitte Rusya’nın bölge siyasetlerini da bundan sonra belirleyecek kapsamlı bir muahede olacağını değerlendiriyorum, olması durumunda.”
Ele alınan bahislere değinen Fidan, gelinen noktada barış mutabakatının imzalanması durumunda ateşkesin gözetlenmesi, Ukrayna’nın caydırıcı halde tutulması ve ateşkesin bozulması durumunda alınabilecek askeri önlemlerin neler olabileceğinin görüşüldüğünü lisana getirdi.
Fidan, kime hangi misyonun düştüğünü, ne çeşit eksikliklerin olduğunu ve ülkelerin görüşlerinin tartışıldığını aktararak, şöyle devam etti:
“Baştan beri askeri olarak bu husus için söylemek gerekirse, bilhassa Cumhurbaşkanımızın da talimatıyla silahlı kuvvetlerimiz her vakit için bir barış anında oluşturulacak deniz ögesinin Türkiye tarafından sorumluluk üstlenmesi konusunda bizim her vakit bir duruşumuz vardı. Bu mevzuda çok aralık katedildiğini düşünüyorum. Karadeniz’in güvenliği, olağan ki Karadeniz’de en büyük filosu bulunan NATO üyesi olarak Türkiye’de sorumluluğun olmasından daha doğal bir mevzu yok. Bu mevzuda önemli uzaklık katedildiğini düşünüyorum. Fakat inşallah barış muahedesi en kısa müddette imzalanır ve daha fazla insan kaybının önüne geçilir, bölgeye istikrar gelir.”
“YARALARIN SARILMASI KONUSUNDA TÜRKİYE’DEN DAHA UZMAN ÜLKE YOK”
Fidan, bugünkü başka oturumda da barış muahedesinin imzalanmasına müteakip Ukrayna’nın ekonomik olarak nasıl ayağa kalkabileceğine ve öteki meselelerin nasıl giderilebileceğine ait görüşlerin ortaya koyulduğunu anlattı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu hususta çok hassas olduğunu belirten Fidan, “Yaraların sarılması konusunda Türkiye’den daha yetenekli bir ülke yok. Hem kendi yaralarımızı hem muhtaçlığı olan muhtaçların yaralarını sarmada biz yeterliyiz. Ekonomik yatırım, iş adamlarımızın marifeti, bilhassa altyapı alanlarında bu olağanüstü değerli. Yani barışın inşallah gelmesiyle birlikte ekonomik canlanmanın ve kalkınmanın da oluşmasında Türkiye büyük rol oynayacak diye kıymetlendiriyoruz.” dedi.
Fidan, öbür devlet liderleriyle görüşmeleri de olduğunu ve değerli bahislere değindiklerini aktararak, Avrupa Birliği (AB) yetkilileri ile de gündemi ilgilendiren mevzuları değerlendirdiklerini söyledi.
İsrail’in, Somaliland bölgesini “bağımsız ve hükümran devlet” olarak tanımasına ait Fidan, “Biliyorsunuz birinci tanıma olayı gerçekleştiğinde, buna hem Türkiye olarak çok önemli bir karşı duruş sergiledik, bir de bölgedeki dost ve kardeş ülkelerle bir ortaya gelerek ortak bir açıklama yaptık. Hükümran bir ülkenin toprağını bu biçimde parçalamaya yönelik davranışların kabul edilemeyeceği, bölgemizde ‘böl-parçala-yut yahut yönet’ biçimi siyasetlerin artık geride kaldığını, bölge ülkelerinin dayanışma içerisinde buna geçit vermeyeceğini biz söz ediyoruz.” diye konuştu.
Fidan, Somaliland ile Somali’deki merkezi hükümet ortasında uzun vakittir iç sorunlar olduğuna ve bunu çözmeye çalıştıklarına işaret ederek, Türk Dışişleri Bakanlığında da arabulucu olarak bu mevzudan sorumlu bir büyükelçi bulunduğunu belirtti.
“SOMALİLAND’İ İSRAİL’İN TANIMASI BİR GAYRİMEŞRULUĞU TEMSİL EDİYOR”
Somaliland’in statüsünün Somali içerisinde uzun müddettir tartışılan bir husus olduğuna dikkati çeken Fidan, şunları kaydetti:
“Ama biz Birleşmiş Milletler kararları ve kendi siyasetimiz ve öteki memleketler arası teamüller çerçevesinde Somali’nin toprak bütünlüğünü her vakit sonuna kadar savunduk. Kendi iç sıkıntılarını barışçıl formda halletmelerini her vakit bekledik. Lakin Somaliland’i tanıya tanıya İsrail’in tanıması, küçük minnacık bir hakları varsa da rastgele bir şeyle alakalı, aslında bir gayrimeşruluğu temsil ediyor. İsrail üzere gayrimeşruluğun merkezi olan bir aktör Somaliland’in her tarafına dayanak verse ne olur yani? Doğal, bu değerli bir şey. Jeostratejik açıdan bir atak, bir güç ortaya koymaya çalıştıklarını görüyoruz.”
