Bakan Fidan, TRT Haber canlı yayınında gündemi kıymetlendirdi. Suriye’de yaşanan son gelişmelere ait Fidan, “SDG, PKK’nın uzantısı olarak şu karakteristik özelliği taşıyor; güçle ya da güç tehdidi olmadan diyalog yoluyla rastgele bir şey yapma talihi yok, tabiatıyla. Ya bir güç görecek ya da güç kullanma tehdidi görecek.” diye konuştu.
YPG/SDG’nin Suriye’de Şam idaresine karşı uzlaşmaz tavır takındığını vurgulayan Hakan Fidan, “Eğer kabul etmezsem de işte bölgedeki ve küredeki başka aktörleri yanıma çağırırım, onlarla DEAŞ (ile kelamda mücadele) üzerinden geliştirdiğim bir şeyler var. O öyküden kaynaklı işte kimi senatörlerle görüşmeleri vesaireler oluyor. İsrail’le daima giden bir şeyleri var, görüşmeleri.” tabirlerini kullandı.
Fidan, terör örgütü YPG/SDG’nin bu yaptıklarıyla bir yere varamayacağını görmesi gerektiğini vurgulayarak “Bu münasebet sizi bir yere götürmez. Yapacağınız şey, bölgenin gerçek insanlarıyla gerçek tahliller içinde bulunmak. Bu maksimalist haller, bu aldatıcı şeyler yani daima biz muahededen, diyalogdan yanayız ancak gerçekte tam karşıtını yapan, çelik çekirdek durumu bir santim bile konumu değiştirmeyen, yalnızca güç gördüğü vakit, güç uygulandığı vakit durum değiştiren bir aktör olduğunu herkes görüyor, herkes biliyor.” değerlendirmesini yaptı.
Bakan Fidan, bunu baştan beri lisana getirdiğini; ilgili ünitelerin, Türk istihbaratının ve diplomatların bu mevzuyu muhataplarıyla görüştüğünü hatırlatarak şunları kaydetti:
“SDG’ye iletiyorlar, Suriyelilere iletiyorlar ancak burada maalesef baştan da öngördüğümüz üzere bir değişiklik olmadı, şu anda Halep’ten başlayan süreci de yaşamaya başladık maalesef. Ben sürecin inşallah yakın vakitte bitip, oradaki paralel yapının da ortadan kalkıp, Halep’te tek bir devletin bütün vatandaşlarına hangi etnisiteden olursa olsun, tek bir devlet kurumları üzerinden hizmet vermeye başlayacağı anın geleceğine inanıyorum. Olması gereken de budur.”
“ŞİDDETE BAŞVURMADAN GİDİLECEK YOL AŞİKÂR, OLMASI GEREKEN ŞEY DE BELLİ”
Dışişleri Bakanı Fidan, entegrasyon uygulamasının epey gerçekçi bir proje olduğunu söyleyerek gerçekçi olmayan şeyin “bu bahse girmede PKK’nın gönlünün bulunmaması” olduğunu söyledi.
Bunu mecbur kılacak kaidelerin oluşması gerektiğinin altını çizen Fidan, şu değerlendirmeyi yaptı:
“ABD’nin ve Türkiye de dahil olmak üzere bölgedeki aktörlerin ortaya koyacağı tercihler, haller, tahlil teklifleri kıymetli fakat tekrar tekrar söylüyorum, şiddete başvurmadan gidilecek yol muhakkak, olması gereken şey de aşikâr. Bölgedeki ülkelerin istediği bir fotoğraf var. ABD’nin de istediği bir fotoğraf var, bunlar burada örtüşüyor. Yalnızca burada İsrail örtüşmüyor. İsrail böl, parçala yönet, etraftaki ülkeleri zayıf tut taktiğiyle kendi güvenliğini sağlayan, kandan beslenen bir entite durumunda şu anda. Onu bir kenara bırakırsanız ki SDG’nin bunu bırakması lazım. Artık bu toprakların beşerlerine gerçek bir paha dönüşü yapmak istiyorsa yıllardır zati bu topraklardaki insanların dinini, pahalarını küçümsemiş. Daha sonra siyaset yapma ismine, kıymet sahiplenmesine başlamışsın.”
Bunun bölgenin realitesine karşıt olduğunun altını çizen Fidan, konulardan çıkıp, bölge ile gerçek bir kucaklaşma istiyorlarsa bunu yerine getirmeleri gerektiğini belirtti.
Hakan Fidan, “Gerçekten, Kürtlerin geleceğini düşünüyorlarsa, onların maslahatını düşünüyorlarsa, onları bölge haklarıyla ve devletleriyle daha fazla düşman etmeyecek nitelikli, gerçek, barışa dayalı tahliller içerisinde durması lazım.” diye konuştu.
Bu musibeti yaşamaya gerek olmadığını, terör örgütü YPG/SDG’nin artık bu çizgiden çıkması gerektiğini belirten Fidan, “Artık barış, diyalog yoluyla olması gereken çizgiye gelsinler.” dedi.
“100 YILLIK DERİN UYKUSUNDAN BU COĞRAFYA ARTIK UYANDI”
Suriye’nin tarihinden kaynaklı ve yakın tarihinden devraldığı sıkıntıları olduğunu söyleyen Fidan, temel sorunun, bölgenin meselelerine öteki bir aklın bir emel doğrultusunda tesir etmeye çalışması olduğunu vurguladı.
Fidan, problemlerin kendi kendine sönebileceğini lakin dışarıdan müdahale olduğunda sıkıntıların farklı bir biçime bürünebileceğini lisana getirerek şunları kaydetti:
“Biz Yemen’deki mevzuları, Somaliland’daki parçalanmayla bağlantılı hususları, Sudan’daki mevzuları, Suriye’deki hususları yakından baktığınız vakit tıpkı örüntü içerisinde hareket eden birtakım ögelerin, bölgesel strateji üretme arayışında olduğunu görüyoruz. Bu, bir emare. Bu mevzuda ziyan gören ve görme potansiyeli olan bölge ülkeleriyle de bu bahiste biz hemfikiriz.”
Son günlerde yaptığı temaslara da işaret eden Fidan, herkesin bu çerçeveyi gördüğünü ve farkında olduğunu aktardı.
Fidan, “İslam dünyası uyandı, çok şükür. 100 yıllık derin uykusundan bu coğrafya artık uyandı. Bir ortaya geldiğimiz vakit ne yapabileceğimizin artık farkına varıyoruz ve bir ortaya gelmemiz gerektiğine inanıyoruz.” dedi.
ABD’nin dünyada “jandarmalık” yapmaktan çıkıp mevzuyu bölge ülkelerine bırakmasının Türkiye’nin de perspektifiyle örtüştüğünü belirten Fidan, “Artık bölge ülkelerinin olgunluk düzeyleri, bölgesel kapasiteleri ve birbirlerini tanımaları ve ulus devlet olgunlaşmaları bir noktaya ulaşmış durumda. Burada meseleleri çözmeye yönelik ortak iradelerin ortak vizyonların ortaya çıkacağına inanıyorum.” diye konuştu.
GAZZE’DE İKİNCİ AŞAMA
Gazze’deki ateşkes halinin ikinci kademesi hakkında sorulan soruya Fidan, “Bu noktada uyumu yapan bizle birlikte ABD’nin açıklamasını bekliyoruz. Görüş alışverişleri var. Belirli düzenekler var.” karşılığını verdi.
Fidan, bu bahiste Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ile görüştüğünü hatırlatarak ikinci etaba geçişin muhakkak koşulları olduğunu söyledi.
Bakan Fidan, “Biz temel prestijiyle Gazze’ye bakan, Filistin’e bakan, Hamas’a bakan yönüyle tamamlandığını görüyoruz ancak İsrail daima farklı kuralları, farklı talepleri gündeme getirerek mevzuyu öteki bir noktada tutmaya çalışıyor. Aslında yepyeni hedefinden vazgeçmiş değil. Memleketler arası kamuoyunun baskısından ötürü, bu muahedeye uyuyormuş üzere görünerek gitmeye çalışan bir İsrail var. ” tabirlerini kullandı.
Burada bir inat olduğunu ve bunun bir sabır oyunu olduğunu söyleyen Fidan, Türkiye’nin müttefikleriyle, insanlık onurunun, insanlık vicdanının talep ettiği mevzuları hayata geçirmede yılmadan çaba etmeye devam edeceğini söyledi.
Hakan Fidan, “Önümüzdeki günlerden itibaren bu deklarasyon yapılır, gelecek haftadan itibaren bekleyebiliriz.” dedi.
Bazı teknik ayrıntıların bulunduğunu belirten Fidan,”Gazze’yi yönetecek komitenin tam olarak netleşmesi için bir iki bahis var, onun çözülmesi bekleniyor. O da çözüldükten sonra zannediyorum sürece başlayabileceğiz.” diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Filistinlilerin kış koşullarında barınma mevzularında çok hassas olduğunu söylediğini aktaran Fidan, bölgede kış kaidelerinde yaşanan barınma meselesine işaret etti.
Fidan, bu sorunun giderilmesi için, Türkiye’nin çadırlar gönderdiğini fakat her vakit çadırların tesirli olmadığını ve girişlerde sorun olabildiğini kaydetti.
Bakan Fidan, bölgede konteynerlerin kullanılmasının daha yeterli olabileceğini belirtti.
ULUSLARARASI İSTİKRAR GÜCÜ
Uluslararası istikrar gücünde Türkiye’nin yer almasına ait sorulan soruya Fidan, “Bu hususta bizde siyasi irade var. Cumhurbaşkanımızın iradesi şu tarafta; ‘Gazze barış planının hayata geçmesi için Türkiye üzerine ne düşüyorsa yapmaya hazırdır ve yapacaktır.'” değerlendirmesini yaptı.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu kararı çıkarken muhakkak bahislerin hayata geçirilmesinde sınırdaş iki ülkenin uyum kuralı getirdiğini söyleyen Fidan, Gazze’nin, Mısır’a ve İsrail’e sınırdaş olduğunu hatırlattı.
Hakan Fidan, Türkiye’nin insani yardım, tekrar yapılanma ve barış gücü dahil olmak üzere birçok mevzuda misyon almaya hazır olduğuna ve lakin şimdi netleşmeyen noktalar olduğuna işaret etti.
İSRAİL’DEN YAPILAN PROVOKATİF AÇIKLAMALAR
Sosyal medya üzerinden İsrailli kabine üyeleri tarafından yapılan açıklamalara ait soruya, Fidan, “Bu istisna olmaktan çıkıp, günlük sıradan bir mevzuya dönmüş durumda.” cevabını verdi.
Fidan, bunun dikkat çekilmek için yapıldığına işaret ederek “Ben Erdoğan ile savaşıyorum, ben Fidan ile savaşıyorum üzere hislere girecekler. Zira onlarda azınlık partilerine mensup, önemli misyonları olmayan bakanlar.” diye konuştu.
İsrail’de ortaya konan fanatik hallerden Türkiye’nin etkilenmediğini söyleyen Fidan, bölgedeki kimi aktörlerin daha da fazla uyanmasına sebep olduğunu kaydetti.
Fidan, 21. yüzyılda soykırım yapan bir ülkenin Türkiye’yi çok radikal lakin kendisini son derece çağdaş göstermeye çalıştığını lakin insanların artık buna inanmadığını lisana getirdi.
Bakan Fidan, “Sen bu palavrası on yıllardır devam ettirerek orada bir palavra imparatorluğu kurmuşsun, dünyada bir illüzyon oluşturmuşsun, siyonizm ismine ve bu illüzyon üzerinden orada şunu yap burada bunu yap.” dedi.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar üzere ülkelerin “ellerindeki imkanları bir ortaya gelerek kullandıkları vakit ne kadar iyi işler üretebileceklerini birçok alanda gördüğünü” kaydeden Fidan, “Özellikle Filistin Temas Kümesi’nde bu ülkelerin bir ortaya gelmesi birçok şeyi üretiyor. Yeni devirde de artık aramızdaki kırgınlıkları, sorunları bir kenara bırakarak kendi ortamızda güvenliğe dayalı bir platform kurarak gündemimizi ilerletmemiz gerekiyor. Artık bölgemiz dışarıdan kurtarıcı bekleme devrini kapatmalı.” sözlerini kullandı.
Fidan, bölgede artık bir “domine etme kültürünün olmaması” gerektiğine işaret etti.
Bakan Fidan, “Suudi Arabistan’la Birleşik Arap Emirlikleri ortasındaki tansiyonun bir an evvel sonlanması olağanüstü değerli. Bu iki kıymetli ülkenin bir ortaya gelip sıkıntıları çözmede işbirliği yapması gerekli.” yorumunu yaptı.
Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır üzere büyük bölge ülkelerinin nitelikli işbirliği yapmasının değerine işaret eden Fidan, “Arap dünyasındaki klasik problemlerin bir an evvel çözülüp, Araplarla ilgili o genel kabul edilmiş çözümsüzlük ve ümitsizlik algılarının da ortadan kalkması gerekiyor.” diye konuştu.
Fidan, bunun için gerekli olan bütün imkan ve kuralların mevcut olduğuna inandığını lisana getirdi.
“(RUSYA-UKRAYNA) ŞU ANDA (ATEŞKESE) HİÇ OLMADIĞI KADAR YAKINIZ”
Rusya-Ukrayna ortasında ateşkesin yakın olup olmadığına ait soruya karşılık veren Fidan, “Çalışmalar sonucunda şu anda (ateşkese) hiç olmadığı kadar yakınız ancak bu yakınlık olması gereken yakınlık mı, ülküsüne kıyaslandığı vakit? Yani realitede olmadığı kadar yakınız, en yakın olduğumuz an bu an ama idealizme baktığınız an nitekim çok yakın mıyız?” halinde konuştu.
Fidan, iki temel sorunun bulunduğunu belirterek, bunlardan birinin Donetsk olduğunu söyledi.
Bakan Fidan, “Yapılacak olan bir muahede yalnızca Ukrayna ile Rusya ortasında olacak bir mutabakat değil, tıpkı vakitte Avrupa ile Rusya ortasındaki bir barış muahedesi olacak.” değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa’nın güvenliğiyle ilgili birtakım bahislerin da bulunduğunu kaydeden Fidan, Avrupa’nın Rusya ile barış sağlaması için ABD’nin garantörlüğüne gereksinim duyduğunu, ABD’li yetkililerin de bunu aşikâr bir noktaya kadar garanti edebileceklerini söylediğini lisana getirdi.
Fidan, ateşkes olması durumunda bu ateşkesle ilgili üç konunun bulunduğunu belirterek, bunlardan birinin ateşkesin gözetlenmesi olduğunu ve Paris’teki toplantıda bunun sunumunun yapıldığını aktardı.
Öte yandan Ukrayna’nın savunma gücünün temin edilmesi ve taarruz olması durumunda mutabakatın hilafına nasıl bir direnç gösterileceği konularının bulunduğunu anlatan Fidan, askeri planlamaların çerçevesini bunların oluşturduğunu kaydetti.
“YAPILAN PLANLAMA ÇALIŞMALARINDA KARADENİZ GÜVENLİĞİNİN SORUMLULUĞU TÜRKİYE’DE”
Bakan Fidan, Karadeniz’in güvenliğinin kıymetine işaret ederek, “Karadeniz’in güvenliği olağanüstü kıymetli ve Karadeniz’deki NATO üyesi en büyük ülke olarak burada ana sorumluluğu Türkiye’nin üstlenmesi gerekiyordu. Cumhurbaşkanımız da (Recep Tayyip Erdoğan) silahlı kuvvetlere bu noktada gerekli müzakere talimatlarını vermişti.” sözlerini kullandı.
Bakanlık olarak bu müzakereleri yürüttüklerini bildiren Fidan, “Şimdi yapılan planlama çalışmalarında Karadeniz güvenliğinin sorumluluğu Türkiye’de, yani bir barış muahedesi olması durumunda.” diye konuştu.
Fidan, tarafların Karadeniz’de muahedenin hilafına, birbirinin güvenliğine halel getirecek formda davranmaması gerektiğini belirterek, “Bunun da gözetlenmesi gerekiyor. Türkiye, müttefikleriyle bir arada burada önemli rol oynayabilir diye düşünüyoruz.” dedi.
VENEZUELA
ABD’nin Venezuela’ya yönelik hava hücumlarıyla eş zamanlı olarak Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu alıkoymasını nasıl kıymetlendirdikleri sorusuna karşılık veren Fidan, Türkiye’nin bu olayın çok öncesinden itibaren Venezuela’daki gelişmeleri takip ettiğini söyledi.
Trump’ın iktidara gelmesiyle bir arada bir özel temsilci ataması olduğunu ve ABD ile Venezuela ortasında görüşmelerin yapıldığını tabir eden Fidan, şunları kaydetti:
“Bizden de gelip bu hususta görüş istediler, yardım istediler o devir. Gerekli yardım ve arabuluculuk, kolaylaştırıcılık konusunda biz de elimizden geleni yaptık, yani bundan 8-10 ay evvel. Zira sorunun bir an evvel bitmesi kıymetli, bunun daha da fazla yaygınlaşmaması değerli. Lakin sonradan gördük ki bu konuşmalar hiçbir yere gitmiyor. İki ülke ortasında bir uyuşmazlık tırmanıyor. Yetmiyormuş üzere öteki ülkeler de Venezuela’ya yaptırım uyguluyor, tanımıyorlar. En son saydığımda 70’e yakın ülke tanımıyordu Maduro idaresini.”
Fidan, Türkiye’nin telkinlerinin daima meselelerin diplomatik yolla çözülmesi olduğunu belirterek, fakat “olayın müzakereden çıktığını ve savaş moduna döndüğünü” lisana getirdi.
Son aylarda ABD’nin Venezuela’ya yönelik askeri hareketliliğine değinen Fidan, “Amerika artık güç kullanmaya başlamıştı ve daha sonra kendi ortalarındaki müzakerelerin bir noktada yürümemesi bu savaşı durdurmadı ve maalesef o istenmeyen olayla sonuçlandı.” biçiminde konuştu.
Bakan Fidan, bugün ABD’li heyetin Venezuela’ya gittiğini hatırlatarak, şöyle devam etti:
“Bugün baktım Amerikalı heyet oraya gidiyor. Yeni idareyle de görüşmeleri başlamış. Amerika’nın yaptığı burada öbür harekatlardan farklı olarak idareye dokunmadı, sisteme de dokunmadı. Sonuçta zira oradan çıkacak alternatif enkazı, maliyeti, yani Afganistan’da ve Irak’ta olduğu üzere taşımak istemedi, anlaşılan o. Oradan çıkan dersler var. Burada yalnızca gayesine ulaşmak için askeri usulü daha farklı formda kullandığını görüyoruz kendi Güney Yarım Küresi’nde. Lakin öncesinde doğal yürüyen görüşmeler vardı, yakından takip ettiğimiz hususlar vardı.”
“(MADURO) BU TÜRLÜ BİR TEKLİFLE BİZ MUHATAP OLMADIK”
Fidan, ABD’nin Maduro’ya “İstediğin yere gidebilirsin, yerini istediğine bırakabilirsin fakat biz seninle çalışmayacağız” bildirisini verip askeri harekatı tırmandırdığını söyledi.
Bakan Fidan, “Bize şöyle bir soru ve teklif gelmedi hiçbir vakit için. Maduro bizi arayıp, ‘Ben Türkiye’ye gelmek istiyorum, beni kabul eder misiniz?’ Bu türlü bir şey yok. Yahut birisi diğerini arayıp, ‘Maduro size gelsin mi, kabul ediyor musunuz?’ Bu türlü bir teklifle biz muhatap olmadık. Lakin Maduro’ya yapılan teklifler var, o tekliflerden haberdarız. Maduro’ya birileri, biz bilmiyoruz hangi ülkeleri söylüyorlar, söylemiyorlar ancak Maduro’ya çıkması gerektiğini söyleyen teklifler var. Lakin bize birilerinin, ‘Resmi yahut gayriresmi bunu alır mısınız? diye bu türlü bir şeyi yok. Bunu Cumhurbaşkanımız en yüksek ağızdan söyledi.” değerlendirmesini yaptı.
“İSRAİL’İN BEKLEDİĞİ BİR SONUN OLMAYACAĞINI KATİYEN GÖRÜYORUM”
Fidan, İran’daki gelişmeleri nasıl değerlendirdiğinin sorulması üzerine, İran’daki şovların birebir vakitte yurt dışından, İran’ın rakipleri tarafından da manipüle edildiğini belirterek, İsrail Dış İstihbarat Servisi Mossad’ın bunu gizlemediğini, kendi internet hesaplarından İran halkını ayaklanmaya çağırdığını lisana getirdi.
Benzer davetlerin daha evvel de görüldüğünü lakin İran halkının farklılıkları bir kenara bırakıp düşman saldırısı karşısında birleştiğini aktaran Fidan, “Ama burada savaşın olmadığı bir ortamda diğer gerçek sorunların tepkiye yol açtığı bir ortamda İsrail’in bunu değerlendirmeye çalıştığını da görüyoruz. Bu doğal ki rejime çok güçlü bildiri veriyor. Rejimin ben bunu alacağından eminim.” görüşlerini paylaştı.
Fidan, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da bu noktada yaptığı açıklamaların olduğunu anımsatarak, “Ama İsrail’in beklediği bir sonun olmayacağını mutlaka görüyorum. Yani İran halkı hangi bahse kimin için ve ne kadar reaksiyon koyacağını bilir.” dedi.
İsrail’in bunu fırsat bilip İran’a tekrar akın ihtimalini nasıl değerlendirdiğinin sorulması üzerine Fidan, şu cevabı verdi:
“İsrail’in bilhassa (İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu’nun bu hususta bir isteğinin olduğunu herkes biliyor. Yani bu bir sır değil. Yani bu hususta kendisinin birtakım müttefiklerden başta Amerika olmak üzere teminatlar almadan farklı yaptırımları ve sonuçları olabilecek bir savaşa girmekten de imtina ettiğini görüyoruz. Artık buna girmek için de kendince lobi yaparak bu ülkeleri yanına çekip buradan bir tabiri caizse yeşil ışık alıp bir harekat yapma istikametinde bir talebinin olduğunu biliyoruz.”
Fidan, Türkiye’nin İran halkının hiçbir biçimde ziyan görmemesini, bir taarruza uğramamasını ve bilhassa ABD ve Batı ile var olan sıkıntıların bir an evvel müzakere yoluyla halledilmesini arzuladığını vurgulayarak, “Benim öteki bir tasam de yani İran bu türlü bir müzakere yoluna girdiği vakit zaman vakit şöyle de oluyor. Bu sefer İran’a kabul edemeyeceği derecede ileri kaideler sürülüyor. Bu da bir noktada aslında yani İran’ı anlaşmamaya itmek üzere bir durumu ortaya çıkartıyor.” diye konuştu.
Burada gerçek bir muahede niyetinin değerine işaret eden Fidan, “Daha kilit aktörler nezdinde, başta Amerikalılar olmak üzere İran’la her iki tarafın da çıkarına sonuçlanabilecek bir muahedenin olmasının biz destekçisiyiz zira bölgenin istikrarı buradan geçiyor.” tabirlerini kullandı.
Fidan, İran’ın artık bölge ülkeleriyle “çok gerçek bir uzlaşı ve işbirliği içerisine” girmesi gerektiğini belirterek, kelamlarını şu formda sürdürdü:
“İran’ın bu hususta sahiden çok gerçek bir efor koymaya muhtaçlığı var. Bu gerçekleri anlaması lazım. Bütün dünya kendi yanlışsız perspektifinizden dönecek diye bir şey yok. Herkesin doğrusu var. Herkesin doğrularının ortak noktasında bir yere gidebilmemiz lazım. Bunu başarabiliyor olmamız lazım. Bu noktada Cumhurbaşkanımızın nitekim bölgede varlığı, dirayetli liderliği herkes için bir fırsat. Ben onlara diyorum, ‘Bunu değerlendirin.’ Bu fırsat bir daha kimsenin eline geçmez, bizlerin de eline geçmez. Bunun değerini bilelim.” değerlendirmesini yaptı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye ile ABD bağlantılarına ait, “Özellikle ticaretteki artışın olumlu tarafta ilerleyeceğini görüyorum. Bölgesel dayanışma son derece kıymetli. Gazze konusunda ABD’nin yapan rolünü sürdürmesi ve Suriye’de Trump periyodunda izlenen siyasetlerin devam etmesi kıymet taşıyor.” dedi.
İsrail’in Somaliland bölgesinin “bağımsızlığını tanıma” istikametindeki kararının Somaliland açısından büyük bir talihsizlik olduğunu vurgulayan Fidan, Müslüman bir topluluğun sadece Tel Aviv idaresi tarafından tanınmasının son derece olumsuz sonuçlar doğurabileceğine işaret etti.
Fidan, bunun gayesinin Somaliland’in İsrail’in bölgesel siyasetlerine hizmet etmesi olduğunu vurgulayarak, kelam konusu durumun aksiliklerine dikkati çekti.
Somaliland bölgesinin Somali içinde sıkıntılı bir yapı olduğunu belirten Fidan, Dışişleri Bakanlığında Somali ile Somaliland ortasında uzlaşının sağlanmasına katkı sunmak hedefiyle özel temsilcilik bulunduğunu söyledi.
Fidan, Türkiye’nin yaklaşımının her vakit Somali’nin toprak bütünlüğü ve egemenliği çerçevesinde olduğunu belirterek, ülkeyi oluşturan kabilelerin daha otonom bir yapı içinde yer alabileceğini, bunun ise devletin bütünlüğünü zedelemeden gerçekleşmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin arabuluculuğunda Etiyopya ile Somali ortasında mutabakat sağlanması sürecinde, bölgedeki kimi ülkelerin Somali’nin parçalanmasından istifade etmeye hazır olduklarının görüldüğünü lisana getiren Fidan, kimi ülkelerin ise stratejik siyasetlerini bu gaye üzerine inşa ettiğini söyledi.
Fidan, olağan koşullarda Somaliland projesinin iki yıl evvel hayata geçirilmesinin planlandığını belirterek, “İsrail, bölgede kendisini yalnız hissettiğinde, Gazze’deki soykırımın akabinde yeni bir planı tekrar devreye sokmaya başladı.” dedi.
Somaliland bölgesinin coğrafik ve stratejik ehemmiyetine dikkati çeken Fidan, coğrafyayı bilen herkesin “aynı anda nasıl bir oyunun oynandığını” rahatlıkla görebileceğini söz etti.
Türkiye’nin bu oyuna karşı önlem aldığını vurgulayan Fidan, şunları kaydetti:
“Diplomatik temaslarımızı büyük bir süratle kurduk. Yeniden İslam dünyası ve bölge ülkeleri olarak bir işbirliği geliştirdik. Batılılarla da çabucak müzakere ettik. Öbür rastgele bir ülkenin tanımaması konusunda önemli bir gayret ortaya koyduk. Çok şükür o birinci gün beklenen ülkelerin hiçbiri tanımadı. İnşallah da tanımazlar.”
YENİ YILDA TÜRKİYE-ABD İLGİLERİNDEN BEKLENTİLER
Bakan Fidan, Türkiye-ABD bağlantılarında 2025’te üzerinde çalışılan pek çok başlıkta somut sonuçlar alınmaya başlanacağını öngördüklerini belirterek, bunlar ortasında CAATSA yaptırımları ile Halkbank davasının da bulunduğunu söyledi.
Diğer yaptırım evraklarında tahlil tarafında ilerleme sağlandığını tabir eden Fidan, “Özellikle ticaretteki artışın daha olumlu bir seyir izleyeceğini görüyorum. Bölgesel dayanışma olağanüstü kıymetli. Gazze’de ABD’nin yapan rolünü sürdürmesi değerli. Suriye’de Trump devrinde izlenen siyasetlerin devam etmesi de değer taşıyor.” dedi.
ABD’nin Donald Trump devrindeki dış siyasetinin Türkiye’nin yakın etrafı açısından belirleyici olduğunu aktaran Fidan, “Kafkaslar’da barışı destekleyen, Azerbaycan’a değer veren ve Ermenistan’ı da barışa zorlayan bir ABD’nin, bizim bölgesel amaçlarımızla Trump idaresinin gayelerinin örtüştüğünü görüyoruz. Bu, Rusya’dan Azerbaycan-Ermenistan sınırına, Suriye’den başka bölgelere kadar geçerli.” sözlerini kullandı.
Fidan, birtakım aktörlerin ABD üzerindeki tesirinin bu başlıklarda belirleyici olabileceğini vurgulayarak, “Gazze konusunda yaşanabilecek bir faz değişimi zahmetli olabilir. Bu nedenle çok ağır bir diplomatik mesai yürütmemiz gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Afrika’da Libya ve Sudan başta olmak üzere problemli alanlarda ABD tesirinin daha yapan bir biçimde yönlendirilmesinin değerine işaret eden Fidan, Washington ile yürütülen diplomatik gayretlerin 2026’da da somut ve yararlı sonuçlar üreteceğine inandıklarını kaydetti.
ABD’nin birtakım siyasetlerinin dolaylı tesirler doğurabileceğini belirten Fidan, “Önümüzde Grönland sıkıntısı var. Memleketler arası münasebetlerdeki gelişmeleri bize yansıyabilecek tesirleri açısından değerlendiriyorum. Grönland’da yaşanabilecek senaryoların direkt ya da dolaylı tesirleri Türkiye’yi nasıl tesirler, buna bakmamız gerekiyor. Bu durum Avrupa’ya, Avrupa güvenlik mimarisine ve transatlantik münasebetlere önemli bir yük ve tansiyon getirebilir.” diye konuştu.
Danimarka’nın bu mevzuda “çok önemli bir tutum” ortaya koyduğunu tabir eden Fidan, Avrupalı başkanların de süreci yakından takip ettiğini anımsattı.
Fidan, gelecek hafta ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Danimarkalı heyetin bir ortaya gelerek mevzuyu görüşeceğini ve burada ortak bir taban bulunabileceğini lisana getirdi.
ABD’nin Çin siyasetinin dünya ticareti üzerindeki tesirlerine de değinen Fidan, Washington’un İran’la ilgili alacağı kararların da Türkiye açısından kritik olduğunu, çünkü bu bahsin direkt Türkiye’nin yakın etrafını ilgilendirdiğini söyledi.
“Bizimle direkt bağların seyrinin yanı sıra, üçüncü ülkeler üzerinden gelişebilecek dolaylı tesirler de Türkiye’yi etkileyecektir. Bu nedenle tüm bu başlıkları yakından izliyor, önleyici diplomatik adımları gecikmeden atıyoruz.” diyen Fidan, Türkiye’nin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde sahip olduğu tüm gücü, prestiji ve imkanları yalnızca kendi halkı için değil, bölgenin ve insanlığın refahı için de seferber etmeye devam edeceğini vurguladı.
Fidan, “Dış siyasetimizin temel pusulası barış, istikrar ve refahtır. Kendimiz için ne istiyorsak oburu için de onu istiyoruz. Bu, bizim ahlakımızın ve inancımızın gereğidir.” sözleriyle kelamlarını tamamladı.
