Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr – İngiltere’nin en kalabalık ailesi olarak tanınan Sue ve Noel Radford’un kıssası, sırf 22 çocuklarıyla değil, baba Noel Radford’un aldığı vazektomi kararıyla da gündem oldu. “Artık çocuk istemiyoruz” diyerek vazektomi olan Noel Radford, yıllar sonra bu kararından vazgeçti ve geri dönüş ameliyatı geçirdi. Son yıllarda giderek artan bu operasyonları Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Abdülmüttalip Şimşek Milliyet.com.tr’ye kıymetlendirdi.
BİRÇOK ERKEK BİREBİR SORUYU SORUYOR!
Sue ve Noel Radford’un hayatı, ’22 Kids and Counting’ isimli programla İngiltere ekranlarına taşındı. Programda kalabalık bir meskendeki ömür, çocukların bakımı, günlük rutinler ve büyük bir aileyi direktörün zorlukları izleyiciyle paylaşılıyor. Radford ailesi, bu yayınlar sayesinde toplumsal medyada da geniş bir takipçi kitlesine ulaştı ve onların kıssası tüm ülke tarafından yakından takip ediliyor. Radford ailesi, bazıları tarafından büyük aile bedellerini temsil ettiği gerekçesiyle takdir edilirken, bazıları tarafından da eleştiriliyor. Bilhassa Sue Radford’un çok genç yaşta anne olması, Noel Radford’un vazektomi kararı almasına karşın sonrasında çocuk yapmaya devam etmeleri kamuoyunda sıkça tartışılan hususlar ortasında yer alıyor. Noel ve Sue Radford’un kıssası, sadece kalabalık bir aile olmanın ötesinde; vakit içinde değişen aile planlaması kararlarının ne kadar kritik sonuçlar doğurabileceğini de gösteriyor. Noel Radford’un yaşadığı bu süreç, son yıllarda birçok erkeğin kendine sorduğu birebir soruyu gündeme getiriyor: Vazektomi geri döndürülebilir mi?
Vazektomi ameliyatı son yıllarda birçok erkeğin tercih ettiği bir metot olarak karşımıza çıkıyor. Lakin bu operasyonun akabinde yine çocuk sahibi olmak isteyen erkekler vazektomi geri döndürme ameliyatı için yine doktora başvuruyor. Türkiye’de vazektomi ve vazektomi geri döndürme ameliyatında önde gelen isimlerden biri olan Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Abdülmüttalip Şimşek bu ameliyatı ayrıntılarıyla anlattı. Açıklamalarına Vazektomi ameliyatını ve geri döndürme sürecini anlatarak başlayan Prof. Dr. Şimşek, “Erkeklerde doğum denetimi sağlamak için ABD’de ve Avrupa’da en sık yapılan ameliyatlardan biridir. Bu süreç yumurtalıklarda üretilen spermlerin tüplere geçişini engellediğinden meni olur fakat menide sperm bulunmaz. ABD’de yılda 500 binden fazla kişi bu yol ile korunmaktadır. Fakat bu ameliyatı olan erkeklerin yüzde 5-10’u geri döndürme ameliyatı için başvuruyor” dedi. Vasektomi geri döndürme ameliyatının daha evvel bağlanıp kesilen kanalın yine sağlıklı dokularla birleştirilmesi süreci olduğunu söyleyen Prof. Dr. Şimşek, ameliyat yapılan kanalın epey dar olmasının birleştirme süreci sırasında tüpün dikilmesinin epey hassasiyet gerektirdiğinin altını çizdi.
AMELİYATI GERİ DÖNDÜRMEK MÜMKÜN MÜ?
Erkeklerdeki bu kalıcı doğum denetim yolunun geri dönüşümünde başarıyı etkileyen çeşitli faktörlerin olduğunun altını çizen Prof. Dr. Şimşek, “Vazektomi geri döndürme ameliyatında kanalın yine açılması yüzde 70 ila 95 oranında başarılı oluyor. Fakat doğal yolla gebelik oluşma oranı yüzde 50-60 düzeylerinde kalıyor” dedi.
“Vazektomiden sonra geri dönüş müddeti ne kadar kısaysa muvaffakiyet o kadar artar” diyen Prof. Dr. Şimşek, 5 yılın altındaki ameliyatlarda sonuçların çok daha düzgün olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Şimşek, “15 yılın üzerindeki geri döndürme ameliyatlarında muvaffakiyet düşüyor lakin büsbütün imkânsız demek de hakikat değil” sözlerini kullandı.
Noel Radford vazektomi geri döndürme ameliyatı olmuş ve sonrasında tekrar çocuk sahibi olmuştu. Lakin vazektomi geri döndürme ameliyatı her vakit başarılı olmuyor. Pekala bu ameliyat kimlerde işe yarıyor, kimlerde hayal kırıklığına yol açıyor? Prof. Dr. Şimşek, vazektomi geri döndürme ameliyatının başarılı geçmesi bile bazen doğal yol ile gebelik oluşmayabileceğini söyledi. “Burada partnerin yaşı ve spermlerin kalitesi değer arz eder“ diyen Prof. Dr. Şimşek, zaman uzadıkça spermlere karşı antikor oluştuğunu, bu durumun da sperm olsa bile doğal gebelik oranını düşürebileceğinin bilgisini vererek ameliyatın başarısız olması halinde öbür sistemlerin de olduğunu söyledi. Prof. Dr. Abdülmüttalip Şimşek, doğal yollardan çocuk sahibi olamayan çiftlere uygulanan yardımcı üreme tekniklerinden birinin uygulanabileceğini söyledi. Şayet erkeğe bağlı sperm olmama durumu varsa mikroTESE ile sperm elde edip IVF ile gebelik oluşturabilmenin mümkün olduğunun altını çizdi.
Mikroskobik cerrahi ile klasik cerrahi ortasındaki farkları açıklayan Prof. Dr. Şimşek şu açıklamada bulundu:
“Günümüzde artık klasik yol ile vasovasostomi ameliyatlarını neredeyse yapmıyoruz. Çıplak gözle bile göremeyeceğiz dikişler ile iç lümen çapı 0.2-0. 4 mm (200-400 mikron) olan bir kanalı tamir etmek imkansızdır. Günümüzde daha çok mikroskop ile 10x büyütme kullanılarak muvaffakiyet oranını arttırmaktayız. Kullandığımız 10/0 dikişleri (bu dikişler saç telimizden bile ince) 0.2 mm kanal çapından geçirmek çıplak gözle çok zordur.”
‘ROBOTİK CERRAHİNİN AVANTAJI ÇOK’
Prof. Dr. Şimşek, vazektomi geri döndürme ameliyatı sürecinde robotik cerrahinin günümüzde bilhassa kanser cerrahisinde yaygın olarak kullanıldığına vurgu yaparken, son vakitlerde rekonstrüksiyon alanında da kullanımının da yaygınlaştığının bilgisini verdi. “Robot; üç boyutlu manzara sunması, 12x büyütme imkanı ve elde titreme (tremor) ihtimalini ortadan kaldırması ile büyük avantaj sağlamaktadır. Lakin bu kadar avantajına karşın ABD’de ve Avrupa’da birkaç merkez dışında maalesef yaygın olarak kullanılmamaktadır“ dedi.
Vazektomi geri döndürme ameliyatı isteyen erkeklerin çoğunlukla hangi yaş aralığında ve hangi motivasyonlarla geldiği gözlemlediğini uzman isme sorduğumuzda Prof. Dr. Şimşek gözlemlerini şu halde açıkladı: “Belli yaş aralığını söylemek yanlışsız değil lakin ana motivasyon yeni bir partner yahut eş ile birlikte çocuk sahibi olmaktır. Bununla birlikte daha evvel çocuk istememe fikrinin değişmesi, mevcut çocuklarını kaybetme yahut vasektomi sonrası önemli ağrı yaşayanlar revizyon ameliyatını istemektedirler. Burada erkeğin yaşından fazla partnerinin yaşı ve fertilite durumu daha kıymetlidir. Erkekte yaştan bağımsız olarak hayatının tüm periyotlarında yumurtalarından sperm üretimi devam eder.”
’50 YILDIR BU AMELİYATLAR YAPILIYOR’
Dünyada yaklaşık 50 yıldır bu tip revizyon ameliyatlarının yapıldığını, bilhassa mikroskobik cerrahinin yaygınlaşması ile muvaffakiyet oranının hayli artığını söyleyen Prof. Dr. Şimşek, “Dünyada yaklaşık 20 yıllık takipli 10 bin üzerinde yapılmış hadise çalışmaları mevcut. Biz de kliniğimizde uzun yıllardan beri uyguladığımız mikroskobik revizyon ameliyatlarına artık robotik cerrahinin avantajını da ekleyerek yüzde 90-95 muvaffakiyet oranına ulaşmış bulunuyoruz” dedi. Prof. Dr. Şimşek, unutulmaması gereken yerin altını çizerek, “Ülkemizde doğum denetiminde vasektomi süreci yaygın uygulanmadığı için revizyon sayısı da haliyle düşük orandadır. Revizyon sürecini yaptığım hastalar daha çok yurtdışından gelen, tedavisini ve takibini yaptığım hastalardır” diye konuştu.
“Son vakitlerde başarıyı arttırıp komplikasyon oranını en az düzeye indirmek için daha neler yapılabilir diye biz cerrahlar çok baş yormaktayız. 0.2-0.4 mm çaplı bir kanalı saç telinden daha ince dikişler ile onarmak ve onardıktan sonra bu iplerin kopmaması ana maksat olmalıdır. Bunun için mümkün olduğunca kanal çapını azaltmayan dikişler (11/0-10/0) kullanmak, gerekirse üç kat kapatmak, mümkün ise robotik cerrahi kullanmak gerekir. Bu operasyon sırasında el titremesi (tremor) önemli bir risktir. Robotik cerrahi, titremeyi önleyerek ve 10 kat büyütme ile yanlış hizalama riskini en aza indirerek yine tıkanma ve fibrosiz gelişme riskini azaltır. Elimizde robotik cerrahi imkanı varsa vasovasostomi yahut vasoepididimostomi ameliyatında kullanmak büyük yarar sağlar.” Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Abdülmüttalip Şimşek
Uzmanlara nazaran vazektomi, kesin ve geri dönüşsüz bir karar olarak görülmemeli. Lakin geri döndürme ameliyatı düşünen çiftlerin, yaş, müddet ve fertilite üzere faktörleri göz önünde bulundurarak bu kararı kesinlikle uzman eşliğinde vermesi gerekiyor.
