Bir müddettir sıhhat sıkıntıları yaşayan, hastanede tedavisi süren ve entübe edilen Haldun Dormen’den üzücü haber geldi. 97 yaşında ömrünü yitiren usta sanatkarın oğlu Ömer Dormen, vefat haberini toplumsal medya hesabında “Sevgili babam Haldun Dormen’i ebediyete uğurlamanın tarifsiz kederi içindeyim” paylaşımıyla duyurdu. Haldun Dormen, tiyatro başta olmak üzere sinema ve televizyonda derin izler bırakarak ve pek çok öğrenci yetiştirerek ortamızdan ayrıldı.
Dormen, 1928’de Mersin’de doğdu. Ortaokulu Galatasaray Lisesi’nde, liseyi Robert Kolej’de okudu. ABD’ye giderek tiyatro eğitimi aldı ve Yale Üniversitesi’nde yüksek lisans yaptı. İki yıl boyunca ABD’de çeşitli tiyatrolarda oyunculuk ve direktörlük yaptı. Türkiye’ye 1954’te dönen sanatçı, profesyonel tiyatro hayatına Muhsin Ertuğrul’un yönettiği “Cinayet Var” oyunuyla başladı. Yaklaşık bir buçuk yıl boyunca Ertuğrul’la ve onun kurduğu Küçük Sahne’de çalıştı. Ertuğrul ile yollarını ayırıp kendi tiyatrosunu kurmaya karar verdi. 1955’te Cep Tiyatrosu’nu, 1957’de Dormen Tiyatrosu’nu kurdu. Kurduğu tiyatrolarda Tuncay Çavdar, İlhan İskender, Erol Günaydın, Asaf Çiyiltepe, Erol Keskin, Altan Erbulak üzere sonraki yıllarda ün kazanan direktör ve oyuncular yetiştirdi. Bu devirde “Sokak Kızı İrma”, “Oliver”, “Bit Yeniği”, “Yaygara 70” ve “İstanbul Masalı” üzere sevilen oyunları sahneledi. Tiyatro, 1962 yılında Beyoğlu’ndaki tarihi Ses Tiyatrosu’na taşınarak 10 yıl boyunca oyunlarını burada seyirciye sundu. Erol Günaydın, Nisa Serezli, Metin Serezli, Erol Keskin üzere isimlerin yer aldığı bu grup, bilhassa vodvil ve müzikal cinslerinde sahnelediği oyunlarla Türk tiyatrosunda yeni bir devir başlattı. Gülriz Sururi ve İzzet Günay üzere birçok oyuncu bu tiyatroyla parladı. Dormen, Cep ve Dormen Tiyatrosu’nda 75 oyun yönetti ve 81 oyunda da vazife aldı.
Dormen, ‘60’larda sinema direktörlüğüne adım attı ve çok da başarılı oldu. “Bozuk Düzen” 1966 Antalya Altın Portakal Sinema Festivali’nde En Düzgün Sinema seçildi. “Güzel Bir Gün İçin” de 1967 Antalya Altın Portakal Sinema Festivali’nde mükafatlar aldı.
Sanatın her kısmında izi var
Haldun Dormen, 1979’a kadar dış ülkelerde direktörlük, Milliyet gazetesinde sanat müellifliği, radyo programcılığı ve televizyon direktörlüğü, program sunuculuğu yaptı. 1979’da Hükümran Bostancı’nın yapımcılığında yazıp yönettiği “Hisseli Mükemmeller Kumpanyası” klasik hâline geldi. 1972’de yaşanan ekonomik problemler yüzünden Dormen Tiyatrosu kapandı. 1983’te tiyatrosunu tekrar kurdu. “Hangisi Karısı”, “Kaç Baba Kaç”, “Çılgın Sonbahar”, “Şahane Züğürtler” üzere oyunlarla yeniden büyük muvaffakiyet kazandı. Bu periyotta yetiştirdiği sanatkarlar ortasında Ayça Bingöl, Cem Davran, Gülen Karaman, Halit Ergenç, Emre Altuğ vardı. Birebir yıllarda İstanbul Kent Tiyatroları’nda sahneye koyduğu “Lüküs Hayat”, yaklaşık 30 yıl boyunca kapalı gişe oynandı. Ekonomik kriz nedeniyle Dormen Tiyatrosu, 2002’de kapandı. Dormen, farklı sahnelerde oyunlar sahneleyip ilerleyen yaşına karşın 2000’ler boyunca “Kibarlık Budalası” ve “Müfettiş” üzere oyunlarla tiyatroseverlerin karşısına çıkmaya devam etti.
Dormen’in televizyon ile de sıkı bağı vardı. ‘80’lerde TRT’de hazırlayıp sunduğu “Kamera Arkası” programıyla yurt dışında yaşanan gelişmeleri izleyiciye aktardı. Katharine Hepburn üzere yıldızlarla söyleşi yaptı. Televizyon seyircisiyle tekrar buluşması da harika oldu. 2000’lerin başında yayınlanan “Dadı” dizisindeki Uşak Pertev rolüyle yeni nesillerin hayranlığını kazandı. Haldun Dormen, dördü otobiyografik olmak üzere “Sürç-ü Lisan Ettikse”, “Antrakt”, “İkinci Perde” ve “Nerede Kalmıştık” başlıklarıyla beş kitap ve 12 oyun kaleme aldı. Cumhuriyetin birinci yıllarındaki bayan sahne sanatkarlarının hayatlarını mevzu alan “Kantocu” adlı kitabı yazdı.
Sinema oyunculuğunu periyot dönem sürdürdü. “Hüdaverdi-Pırtık” (1972), “Yeşil Işık” (2002), “Unutulmayanlar” (2006) üzere sinemalarda rol aldı. 2024 tarihli “Hain” ve 2025 tarihli “Tete ve Masal: Hayaller Diyarı” oynadığı son sinemalar oldu.
1997’den beri verilen Afife Jale Tiyatro Ödülleri’nin kurucusu olan Dormen, 1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından Devlet Sanatçısı unvanını aldı. Usta sanatçı, geçen sene özel bir merasimle sanat ömrünün 72. yılını kutlamıştı.
Türk tiyatrosunun usta ismi Haldun Dormen’in mesleği 2022’de onun pek çok ünlü ismi sahneye kazandırırken kullandığı sözlerle, “Yaparsın Şekerim” ismiyle belgesele husus oldu. Haldun isminin anlamı ebedi, hep yaşayan, devamlı, sonsuz. Büyük ustanın sanata emekleri de sonsuza kadar var olacak.
Sahnede yaşardı, yeri dolmayacak bir sanatçıydı…
› T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı: “Türk tiyatrosuna yön veren, sahne sanatlarımızın gelişiminde unutulmaz katkılar sunan Haldun Dormen’i kaybetmenin derin hüznünü yaşıyoruz. Yetiştirdiği nesillerle ve yapıtlarıyla hep yaşayacak. Merhuma Allah’tan rahmet, ailesine, sevenlerine ve tüm sanat topluluğumuza baş sıhhati diliyoruz.”
› CHP Genel Başkanı Özgür Özel: “Türk tiyatrosunun büyük ustası, değerli sanatkarımız Haldun Dormen’i kaybetmenin derin kederini yaşıyorum. Sahneyi büyüten, sanatla yaşayan, jenerasyonlar yetiştiren çok büyük bir çınardı. Işıklar içinde uyusun…”
› İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kent Tiyatroları: “Türk tiyatrosunun usta ismi, pahalı hocamız Haldun Dormen’i kaybetmenin derin kederini yaşıyoruz. Tiyatroya kattığı çağdaş bakış, sahneye taşıdığı zarafet ve yetiştirdiği sayısız sanatkarla; sadece bir periyoda değil, kültürümüze iz bıraktı. Ustamıza Allah’tan rahmet; ailesine, sevenlerine ve tüm tiyatro topluluğuna başsağlığı diliyoruz. Haldun Dormen’in ismi, tiyatro tarihimizde sürekli yaşayacak.”
› Yekta Kopan: “Hoşça kalın Haldun Bey… Çok üzüldüm. Türk tiyatrosuna bıraktığı iz yaşamaya devam edecek.”
› Tolga Çevik: “Gerçek tiyatro insanı, İstanbul beyefendisi, hepimizin Haldun ağabeyi… Çok üzüldüm… Bu hayata bir kez gelecek az kıymetlerden. Hepimizde emeğin, nasihatın ve paylaştığın neşen var. Parıltı içinde yat Haldun Dormen.”
› Gülsin Onay: “Haldun Dormen’i kaybetmişiz… Allah rahmet eylesin. Yeri cennet olsun. Ailesine, sevenlerine ve tiyatro dünyamıza baş sıhhati ve sabırlar dilerim.”
› Orhan Aydın: “Tiyatromuzda bir devir kapandı.Yüzlerce oyuncunun ustası-hocası Haldun Dormen toprağa düştü. Toprağınız çiçekler kokacak pahalı Dormen… Unutulmayacaksınız.”
› Fazıl Say: “Sevgili Haldun Dormen’i kaybettik. Türkiye’nin kültür sanat hayatı için, tiyatro için en değerli figürlerden biriydi. 100 yıla yakın hayatının tamamını sanata adamış büyük yürekli bir insandı Dormen. Tüm ülkeye tiyatroyu ve müzikli sahne yapıtlarını sevdirtti. Kederim derin. Kaybımız büyük.”
› Melek Baykal: “Tiyatroya verdiği emekler hizmetler dostluğu insanlığı sözlerle anlatılacak boyutta değil. Natürel ki hasta olduğunu biliyorduk fakat o bunu atlatır diyorduk.”
› Nedim Saban: “İlk grup ruhunu tiyatromuza kazandıran ve bir sürü yeniliğe imza atan ve yüzlerce oyuncuya da birinci sahneye çıkma fırsatı veren kişidir. Geçen seneye kadar da oyun koyan biriydi. Hiç bırakmadı. Yorulmak bilmiyordu ve sahnede hayat buluyordu. Harikulade bir yaşama sevinci vardı. Her vakit yılmadan sıfırdan başlamayı şiar edinmiştir. Çok çok üzgünüz.”
› Zafer Algöz: “Sevgili komşum… Hocamız Haldun Dormen’i kaybettik… Sayısız oyun sahneye koyup, bir o kadar da oyuncu yetiştirdi. Cumhuriyet Türkiyesinin yaşayan duayen sanatçısı… Çalışkanlığın ve yaşama olan bağlılığın kalanlara örnek olsun… Ruhun şad olsun canım hocam…”
› Levent Kazak: “Haldun Dormen’i kaybettik. Sahnede yaşardı. Tiyatroda kendi çeşidinin kalesiydi. Türk tiyatrosunun başı sağ olsun.”
› Demet Akbağ: “Tiyatro ismine bir bölüm daha kapandı. Yeri dolmayacak bir ustaydı. Çok üzgünüm. Başımız sağ olsun.”
› Yapı Kredi Afife Tiyatro Mükafatları: “Tiyatromuzun büyük ustası Haldun Dormen’i kaybetmenin derin ıstırabı içindeyiz. Sanatı, ışığı ve mirası kalplerimizde, ruhumuzda sonsuza dek yaşayacak.”
› Erol Evgin: “70 yıllık sanat ömrünü geride bıraktı, sayısız eserler yönetti, oynadı, kitaplar yazdı, 46 yıllık dostumdu, çok üzgünüm.”
› İhtimam Yula: “Hep o beyefendi. Bu gece ustalar ortalarına katılan ustayı karşılayacak. Güle güle canım Haldun Dormen.”
