İşte Erdoğan’ın konuşmasından satır başları: Sizleri en kalbi hislerle, sevgiyle, muhabbetle selamlıyorum. Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülleri ile Yaşayan İnsan Hazineleri mükafatlarını takdim ettiğimiz bu manalı merasimde sizlerle birlikte olmak, büyük bir emeğin ve değişimin karşılığını almak bizler için son derece değerlidir. Cumhurbaşkanlığı Külliyemize, milletin konutuna, bu gazi yere beğenilen geldiniz, sefalar getirdiniz. Sizlerin iz bıraktığı her yerde, gönül coğrafyamızda kültür ve sanat dünyamıza katkı sunan, medeniyet irfanımızı gelecek kuşaklara aktaran ince ruhlu insanlara; yani tüm sanatkarlarımıza ve ustalarımıza selamlarımı ve sevgilerimi gönderiyorum.
Kültür mirasımızın adeta çağdaş zamanlardaki muhafızları olan siz bedelli üstatlarımıza canıgönülden şükranlarımı sunuyorum. Bu hoş programı tertipleyerek bir ortaya gelmemize vesile olan Kültür Bakanlığımıza, Sayın Bakan ve ekibine teşekkürlerimi sunuyorum.
“SANATTA ÇOK ESASLI BİRİKİME SAHİBİZ”
Sözlerimin çabucak başında şu hususu sizlerle paylaşmak istiyorum. Bedelli dostlarım, hâl nasıl sârî ise yer da sârîdir. Bunlar beşere, bilhassa de sanat ve zanaat erbabına direkt sirayet eder. Sanatkarın zihnine, sezişine, dünyayı algılayışına ve olayları okuyuş biçimine tesir eder. Sanatkarın ortaya koyduğu her eser, ustaların bedene getirdiği her eser, aslında binlerce yıllık tarihin, kültürün, geleneğin, yerin ve elbette yaşanılan coğrafyanın bir özeti, sureti ve sonucudur. Bu tarafıyla camilerimizin, mescitlerimizin ve mimari yapılarımızın sanat yapıtlarıyla süslenmesi asla tesadüf değildir.
Geleneksel sanatlardan mimariye, musikiden şiir ve edebiyata kadar uzanan çok esaslı bir birikimin varisleriyiz. Biliyorsunuz, Anadolu tabir yerindeyse bir açık hava müzesidir; en doğusundan en batısına kadar bu topraklarda kökleri çok derinlere uzanan bir kültür ağacı, bir sanat ve medeniyet çınarı her köşeyi kuşatmaktadır. Hangi vilayetimize, hangi yöremize giderseniz gidin, orada kesinlikle sanata gönül vermiş, gönül imbiğinden aşkla damıttığı hisleri ve fikirleri yapıta dönüştürmüş ustalarla, üstatlarla ve sanatkarlarla karşılaşırsınız. Tarihin, kültürün ve yerin sanatkâr bir kalbe nasıl etki ettiğini, onu nasıl güzelleştirdiğini, maharetli ellere nasıl ilham verdiğini bir bakışta anlarsınız.
Bugün prestijiyle Türkiye, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listelerine kaydettirdiği 32 kültürel kıymetiyle 185 ülke ortasında en çok kültürel miras kaydettiren ikinci ülke pozisyonundadır. Hâlihazırda somut olmayan kültürel miras ulusal envanterimizde 368 kültürel bedelimiz, lokal seviyede ise tam 1707 kaydımız bulunmaktadır. Bunlar, kültür hazinemizin zenginliğini göstermesi bakımından değerli sayılardır. Alışılmış bu mirasın yaşatılması, bu çınarın içi oyuk bir ağaca dönüşmeden daha canlı, daha güçlü ve daha sağlam bir halde gelecek jenerasyonlara nakledilmesi bizim için hayati bir sıkıntıdır. Şayet bunu yapmazsanız, mazi ile istikbal ortasındaki irtibatı koparmış, hasebiyle kimlik ve kültürümüzü de koruyamamış olursunuz; zira sanat, ulusal kültür ve kimliğin en belirleyici ögelerinden, hatta taşıyıcı kolonlarından biridir. Sanatını aşkla yapan, işine tutkuyla sarılan, ömrünü yapıtlarına adayan siz değerli ustalarımıza; kıymetlerimizi yaşattığınız, gençlerimize örnek olduğunuz ve geçmişle gelecek ortasında yeni köprüler kurduğunuz için tüm kalbimle teşekkür ediyorum. Daha birçok yapıtlarla, kaç eserlerle kültür ve medeniyetimize katkı yapmayı sizlere nasip eylesin diyorum.
“MEDENİYETİMİZİN ODAK VE HAREKET NOKTASI İNSANDIR”
Kıymetli konuklar, pahalı dostlarım; bizim inancımızda her insan, eşref-i mahlûkat sıfatıyla kendi başına bir hazine kararındadır. Her birimiz, insanı zübde-i âlem, yani kâinatın özü olarak fehmeden; onu bu rüyet ve hüviyetle gören bir anlayışın mensuplarıyız. Medeniyetimizin odak ve hareket noktası insandır. Devlet ve hükümet anlayışımızın nirengi noktası insandır. Şehircilik ideolojimizin mimarı, estetiğimizin ve cihana bakışımızın özü, nüvesi önce buyrukta insandır. Sanat ve sanatçı ise fizik sonlarını aşarak zahir olanın ötesine, maveraya, metafiziğe ve hakikate ulaşma istidadı gösterir ve bunun için gayretler. Sanatçıyı, bilmediğimiz bir dünyadan bir kaza sonucu dünyamıza düşmüş, fizik ötesi yaşantılı bir kazazede; yeryüzünü ise mutlaklık âleminin dipnotu olarak tanım eden merhum Sezai Karakoç, bu hakikati şöyle lisana getiriyor: “Sanat, kaçsa da inkâr etse de Tanrı’ya doğrudur. İlah, hakikat ve ebediliktir.”
Dostoyevski, ömrü boyunca Tanrı’yı bulmayı amaçlayan bir roman yazmak ihtirasını taşıdı; Mesnevi bizi daima öteki dünyaya götürme gayretidir, baştan başa Leyla ile Mecnun’da, Hüsn ü Aşk’ta bu sebeple vahdet-i beden inancıyla son bulur. Sanat yapıtı, fizikten kurtuluşu, fizik ötesine bir çıkış noktası ararken ileri atılan bir köprü ucudur.
Evet, bizim için sanat işte budur; hakikate yanlışsız yönelen bir seyahattir. Gerçek sanatçı ve usta, işte bu hakikatin izini süren; emeğiyle, yorumuyla, yapıtlarıyla bize yeni ufuklar çizen insandır, yaşayan bir hazinedir. Tam da bu anlayışla 2008’den beri sahip olduğumuz sanat birikimini jenerasyondan nesile aktaran sanatçı ve ustalarımızı “Yaşayan İnsan Hazineleri” ilan ediyoruz. Bugüne kadar 90 kişiyi ve 2 kümesi Yaşayan İnsan Hazineleri listemize aldık. Geçtiğimiz sene 25 usta ve sanatkarımızı bu listeye dâhil ettik. Bu yıl ise listemize 10 yeni isim daha ekliyor, Yaşayan İnsan Hazineleri varlığımızı daha da zenginleştiriyoruz.
Ödüllerini inşallah birazdan tevdi edeceğimiz Hattat Hüseyin Öksüz’ü, Klâsik Kuyumculuk Ustası Sevan Bıçakçı’yı, Körüklü Çizme Ustası Mustafa Karpuzcu’yu, Folklorik Bebek Üretimi Sanatkarı Emine Polat’ı, Mücellit Mehmet Karslı’yı, Zil İmal Ustası Mehmet Tamdeğri’yi, Sedefkâr Mehmet Bülent Fıstıkçı’yı, İpek Böcekçiliği ve Dokumacılığı Ustası Emel Duman’ı, Üç Telli Bağlama İcracısı Osman Kırca’yı ve Devdah Ertuğrul Şen Günalp’i sizlerin ve milletimizin huzurunda başka farklı tebrik ediyorum. Kültür ve Turizm Bakanlığı özel ödüllerini takdim edeceğimiz Türk Dünyası Vakfı’nı, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılığını ve Güray Müzesi’ni birebir formda yürekten kutluyorum. Kültür, sanat ve zanaat mirasımızı koruyan, yaşatan ve bizden sonraki jenerasyonlara ulaştırılmasını sağlayan tüm ustalarımıza, sanatkârlarımıza ve kuruluşlarımıza şahsım ve milletim ismine teşekkürlerimi iletiyorum. Bu vesileyle, yapıtlarını bizlere ve milletimize emanet ederek ebedî âleme irtihal eden ödül sahibi 20 usta ismimizi bugün bir defa daha rahmetle ve şükranla yâd ediyorum.
“BİZLER GÜÇLÜ VE BECERİKLİ BİR MİLLETİZ”
Değerli dostlar, burada bir noktayı bilhassa dikkatinize sunmak isteğindeyim: Bir millet, maddi ögelere dayalı gücünü ve tesirini vakit zaman yitirebilir; fakat lisanını, kültürünü ve geleneğini kaybetmediği surece, kendisine ilişkin olan pahaları ve hasletleri koruma ettiği sürece asla tarihten silinmez. Biz, çok şükür, bu bakımdan son derece güçlü ve becerikli bir milletiz. Yapıtlarıyla medeniyet hazinemize yeni mücevherler ekleyen sizler üzere sanatkâr ve ustalarımız geçmişte de vardı, hamdolsun artık de var. Ama ne yazık ki bize ilişkin pahaları bugünün gençlerine anlatmakta ve aktarmakta vakit zaman külfet yaşıyoruz. Dijitalleşme ve çağdaş kültür sanayisi, tüm dünyada olduğu üzere bizde de birtakım problemlere yol açıyor; gelişen yeni teknolojiler ve bağlantı araçlarındaki yenilikler bizi süratli olmaya, derinlikten mahrum ve tek tipçi bir üretim yapmaya icbar ediyor. Zihin tembelliğini de beraberinde getiren bu tehlike, kendisini en şiddetli biçimde sanat ve zanaat alanlarında gösteriyor; artık ne yazık ki nitelikten fazla nicelik, içerikten daha fazla ambalaj ilgi görüyor. Halbuki şu gerçeğin hepimiz çok net farkındayız: Biraz yavaşlamak, kendi sesimizi biraz dinlemek, kendi içimize yönelmek, ruhumuza ve dünyaya biraz daha kulak vermek zorundayız.
