Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – Zamanının en yenilmez insanlarından biri, 61 düelloda galibiyet kazanmış bir kılıç ustası: Musashi! Japonlar için asker, savaşçı üzere manalarının yanında Musashi’nin bir de tarihi vardı. Kendisinden asırlar sonra tarihe damgasını vuracak adaşı için de kılıç ustası Miyamoto Musashi’den ilham alınmıştı. II. Dünya Savaşı’nın dev gemileri, bugünkü teknik donanıma sahip olmadığı için ne vakit nerede battıkları tam olarak belirlenemiyordu. Microsoft’un ortaklarından Paul Allen okyanusun derinlerinde yatan gemiler ve onlardan geriye kalan devasa mezarlıkla yakından ilgileniyordu. O denli ki bu ilgisi 2016’da bugünkü ismi ‘PETREL’ olan araştırma gemisini satın almasıyla daha da alevlenecekti. Çünkü gemi, bu satıştan yalnızca birkaç ay evvel II. Dünya Savaşı’nın en çarpıcı ve büyük batıklarından birini keşfetmişti: Japon Güneşi, Musashi! Onun keşfi deniz savaşları ve denizcilik tarihi için pek çok yeni öğretiyi beraberinde getirecekti. Zira o en büyükken, en batıklardan birine dönüşmüştü. Üstelik bunun en büyük nedenlerinden biri de geminin ta kendisiydi. Musashi, ‘büyük savaş gemilerinin tahminen de bir intihar olabileceğini’ göstermişti. Peki lakin nasıl? Büyük gemiler ve uçak gemileri tarihin en büyük deniz savaşlarından birinde nasıl rol oynamış ve bugün ve sonrası için denizdeki yerini nasıl kazanmıştı? Mavi Vatan İsim Babası ve Teorisyeni Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz ve TASAM Lider Yardımcısı Emekli Tuğgeneral Prof. Dr. Fahri Erenel, büyük gemilerin Türk ve dünya suları için değerini ve Musashi’nin öğretisini Milliyet.com.tr’te anlattı.
JAPON GÜNEŞİ EN BÜYÜK OLDUĞU İÇİN Mİ BATTI?
5 Ağustos 1942’de Japonlar devam eden dünya savaşının en değerli aktörlerinden birini suya indirmek için çalışmalara başlamıştı. Her şey yolunda giderse Musashi isimli 263 metre uzunluğundaki gemi, Japon Güneşi olarak tanımlanıyor ve Japon filosunun en büyüğü olma özelliğini taşıyordu. Öyle ki Musashi’nin de içinde bulunduğu Yamato sınıfı gemiler şimdiye kadar inşa edilen en ağır ve en güçlü silahlara sahip savaş gemileriydi. Onu batıracak 19 torpido ve 17 uçak bombasından isabet alana kadar, 9 adet 460 milimetrelik ana topla, 4 adet 155 milimetrelik üçlü top kulesiyle donatılmıştı. Keşif yapmak için de 6 yahut 7 adet şamandıralı uçak da tüm bu silahlarla gemideydi. Tahminen de Japonların ‘asla batmayacak’ gemisi Musashi olabilirdi. Fakat karşısındaki güç ABD ordusuydu. Her ne kadar sayısı 250’yi bulabileceği kestirim edilen batık gemisi olsa da, ABD’nin stratejileri Japon Güneşi’ni batırmıştı. Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz bunu şöyle anlattı:
“Uçak gemileri II. Dünya Savaşı sırasında ABD deniz stratejisinin en değerli ögelerinden biriydi. Çünkü ana vatanda oluşturdukları gücü denizler üzerinden adalara intikal ettirme yeteneğini, deniz üzerinde hareketli hava gücünü konuşlandırarak sağladılar. Bu gemiler olmasaydı adalar zincirinin kademeli bir halde işgali mümkün olamazdı. Burada en büyük etken ABD uçak gemilerindeki birinci öncelikte torpido taşıyan, adalara takviyeye gelen Japon deniz kuvvetlerini imha etmesi, ikinci öncelikle de adalardaki tahkimatlara yönelik havadan ataklar geliştirmesi ABD deniz gücünün Batı Pasifik’teki adalar zincirini ele geçirmesinde büyük rol oynamıştır. O nedenle II. Dünya Savaşı’nın kahramanları kim derseniz bana nazaran iki kahramanı vardır. Biri uçak gemileri, oburu de denizaltılar. Zira yeniden ABD Pasifik’te uyguladığı denizaltı harbiyle Japon deniz ticaretini neredeyse yok etmiştir. Japon deniz ticaret filosunun yok edilmesi de adaların bilhassa askeri lojistik açısından desteklenmesini bitirmiş ve adalar çarçabuk teslim alınmıştır.”
‘TÜRKİYE İÇİN SAVAŞ YA KIBRIS YA DA DEDEAĞAÇ’TA OLABİLİR’
Ülkemizin gelecekte karşılaşabileceği mümkün senaryolar ne olabilir ve bu senaryolarda deniz gücüne muhtaçlık ne düzeydedir? Prof. Dr. Fahri Erenel, mümkün bir savaş durumunda hangi pozisyonda hangi kuvvetlerin ne üzere çalışmalar yapacağını anlattı. “Türkiye bundan sonra bir savaşa girecekse ben bunun Kıbrıs olacağını düşünüyorum. Hasebiyle Kıbrıs olduğu için de Türkiye’ye arası esasen 70 milden az. Bu noktada uçak gemisine gereksinim var mı? Onu dikkate almak gerekiyor” diyerek Prof. Dr. Erenel, sözlerine şöyle devam etti:
“40 mil demek F-16 için 15-16 azamî 15 dakika demektir. Daha yeni teknolojili uçaklar içişe 10 dakikada Kıbrıs Adası üstünde olabilir. Bugün İran-İsrail ortasında savaşta gördük. Ne kadar bir vakit dilimi de seyir füzeleri bu süratli bir biçimde de gidebiliyor. Türkiye’nin 3 tarafı denizlerle çevrili olduğu için güçlü bir deniz kuvvetimize her vakit gereksinim var. Zira bu olmadığı takdirde, kara sonlarınızı müdafaanız güçleşir. Yunanistan’ı dikkate alırsak denizdeki uğraş dışında Türkiye’ye karadan yönelecek olan tehdidin Dedeağaç tarafında, Trakya’da ya da Kıbrıs tarafından olabilir. Her şartta Türkiye’nin güçlü deniz kuvvetine muhtaçlığı var.
YUNANİSTAN YA DA İSRAİL! ‘DAİMA SUYUN ALTINA YATIRIM YAPMALIYIZ’
Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz’e nazaran de ‘Mavi Vatan’ sürekli yatırım yapılması gereken noktaların başında geliyordu. Bilhassa karmaşası hiç dinmeyen coğrafyamız ve Orta Doğu’da yaşanan her gelişme bunun için bir işaret niteliğindeydi. Tümamiral Cem Gürdeniz’e nazaran büyük gemilerin heybeti, kaybedildiğinde yeniden heybetli bir acıya dönüşebilirdi. Bu nedenle de Tümamiral Gürdeniz Türkiye’nin yatırımlarını artırması gereken noktaya tekrar Mavi Vatan’da çekti, “İki ulus devlet ortasında önemli bir büyük bir konvansiyonel savaş çıktığında bu gemiler harbin daha birinci dakikalarında amaç olur. Üstelik kolay kolay imha edilir. Şayet siz hava üstünlüğünü, hava denetimini ve deniz üstünlüğünü ve deniz denetimini sağlamadan bu gemileri Ege Denizi üzere kıyı sulara çıkarırsanız onları kaybedersiniz. Kamuoyu büyük uçak gemisi sahipliğinden gurur duyabilir. Fakat kıymetli olan o geminin büyüklüğü, değil. O deniz alanını savaşta sizin kullanıp kullanamayacağınız. O gemi barış vaktinde size gurur verebilir fakat battığında muazzam bir moral çöküşü yaşatır. O nedenle Türkiye sürekli suyun altına yatırım yapmalıdır. Zira hala dahi bilinmeyen ve tespit etmenin en güç olduğu alan suyun altıdır” diye konuştu.
Denizcilik açısından gemilerin değeri ortadaydı. Pekala lakin deniz kuvvetleri kara kuvvetlerine nasıl bir güç sağlardı? Prof. Dr. Fahri Erenel ‘amfibi’ ayrıntısına dikkat çekerek uçak gemilerinin kara harekâtındaki takviyesini anlattı. Prof. Dr. Erenel, “Uzun yıllardır bilhassa bölgesel meselelerin tahlilinde Türkiye’nin elindeki deniz gücü bu muhtaçlıklar için kâfi hale gelmiştir. Lakin Türkiye’nin bilhassa global bağlamda tesirinin artmasıyla uçak gemileri muhtaçlığının deniz kuvvetleri tarafından çok sıklıkla lisana getirildiğini biliyoruz. Pekala deniz kuvvetleri bu muhtaçlığı neye binaen ortaya koyuyor? Zira amfibi hamle gemisi dediğimiz vakit onun orta katmanlarında tank ve öbür araç ve işçi dahil taşınabiliyor. Türkiye’de de amfibi kolordu kuruldu. Evvelden yalnızca bir tugayımız vardı. O da, İzmir’deydi. Artık Türkiye’nin, bir kol ordusu oldu. Yani en az dört tugaydan oluşan, bu kadar güce sahip bir kolordumuz var artık. Türkiye amfibi harekâtı yapabilecek en güçlü ülkelerden biri. Amfibi kol ordunuz olduğu vakit bir de amfibi uçak gemileriniz, Anadolu ve Trakya… Mavi Vatanı büsbütün denetim altına alan, imali devam eden MİLGEM projeleri, hava savunma fırkateyni, su üstü ve su altı insansız platformları ve en değerlisi de denizaltılar değerli. Almanya ile işbirliği içinde yapılmış olan denizaltı sayılarımızın süratle artmasına çabalıyoruz” dedi.
UÇAK GEMİSİ Mİ DENİZALTI MI? ‘ASİMETRİK SAVAŞ BENİMSENMELİ’
Aslında tıpkı II. Dünya Savaşı’nda Alman U-Botlarıyla elde edilen muvaffakiyet üzere, gelecekte de denizaltılar için su altında kelam sahibi olacakları bir devir yaşanabilirdi. Belki eskisi kadar büyük gemiler pek çok ülke tarafından kullanılmasa da, denizlerin görünmez savaşçıları hep suyun altında inanç tesis edebilirdi. Peki Tümamiral Cem Gürdeniz’in ‘asimetrik savaş’ diye anlattığı bu stratejide denizaltıların rolü neydi? Tümamiral Cem Gürdeniz bu hususla ilgili, “Günümüzde hâlâ geçerli olan kıtasal ve global güç olma perspektifinde iki büyük platform öncüdür. Bir tanesi denizaltılar, başkası de uçak gemileridir. Birinci nükleer uçak gemisinin ABD donanmasında hizmete girmesiyle ABD tüm okyanuslarda sonsuz harekât yapabilme, yüksek harekât temposunu idame edebilme yeteneğine kavuştu. Bu da şu manaya geliyordu, ABD liderleri Amerikan hegemonyasının yerkürenin neresinde isterlerse uçak gemilerini bölgeye gönderiyordu. Bugün ABD’nin geçmiş soğuk savaş devrinde olduğu üzere 11 uçak gemisi var. Her uçak gemisinin yanında natürel ki darbe kümesi mevcut. Bu darbe kümesi uçak gemisini muhafazaya yardım ediyor. Hem de bu uçak gemisinin bilhassa karaya güç intikali sırasında başta ‘Tomahawk’ füzeleri olmak üzere taşıdıkları füzelerle de bu uçak gemisinden kalkan uçakların ateş gücüne takviye sağlıyorlar. O bakımdan hâlâ ABD deniz gücünün ana ögelerinden birisi uçak gemileridir. Nükleer uçak gemileri üzerinde taşıdığı 70 ila 80 civarındaki kara ve deniz amaçlarına taarruz edebilen, hava-hava muharebesi yapabilen, uçak gemileri kümesini havada muharebe hava devriyesi üzerinden koruyabilen, bir yeteneğe sahip olduklarından önemli” diye konuştu. Tümamiral Cem Gürdeniz, kelamlarına şöyle devam etti:
“2012’den sonra Güney Çin Denizi, Doğu Çin Denizi ve Tayvan Boğazı’nda, Batı Pasifik’te savaş vakti artık hiçbir Amerikan uçak gemisinin girmesine müsaade verilmiyor. Yani bu kabaca 2000 millik bir yay. Zira Çin 21. yüzyılın başından itibaren DF-19-21-22 füzeleriyle balistik ve hipersonik füze teknolojisine kavuştu. Bu dünya tarihinde birinci sefer olan bir şeydi. Bunlara ‘carrier killer’ yani ‘uçak gemisi katili’ ismi takıldı. ABD uçak gemilerinin harp oyunlarında yahut plan tatbikatlarında bu adalar zincirine giremediğini görüyoruz. Zira artık bu gemiler çok hassas, batırılabilecek pozisyonda. Bunun dışında denizaltı teknolojileri çok süratli gelişti. Uçak gemilerinin peşine takabilecekleri sınırsız harekât yeteneğine sahip nükleer denizaltıları var. Bu çok büyük bir tehdit. O yüzden nükleer denizaltılar şu an için her iki taraf için de çok büyük tehdit. Bu kapsamda yalnızca nükleer denizaltılar değil, havadan bağımsız tahrikli konvansiyonel denizaltılar da başlı başına büyük bir tehdit. Zira sessiz olduklarından tespit edilmeleri son derece güç. Yaklaşık 10 yıl evvel bir Fransız denizaltısı NATO tatbikatında Amerika’nın uçak gemisini periskopundan gördüğünü fotoğraflamıştı. Yer yerinden oynamıştı. Yani bugün bir uçak gemisi yapsanız onu korumak için yanına en azından, 2 TF-2000, en az 3-4 tane de fırkateyn koymalısınız denizaltıya karşı. Pekala uçak gemisinin en son gayesi ne? Şayet o ülkede rastgele bir yeri işgal etmek, rejimi değiştirmek üzere hedeflerse bugünün asimetrik savaş şartları altında bu artık çok sıkıntı.”
Rusya da karadeniz’de kelam sahibi olan ülkelerin başında geliyordu. Ta ki Ukrayna ile başlayan savaşa kadar. Prof. Dr. Fahri Erenel, “Rusya’nın Sivastapol Limanı’nda bulunan birkaç amfibi gemisinin İHA atağıyla nasıl hasar aldığını ve Rusya’nın Karadeniz’in en kıymetli deniz gücüyken Ukrayna savaşında verdiği deniz kayıpları nedeniyle gemilerini Soçi’nin kuzeyine, Karadeniz’in doğusuna taşıdığını görüyoruz. Rusya üzere S-400’leri olan hava savunma sisteminin bu kadar uygun olduğunu sav eden bir ülke bile bunlarla baş edemiyor ve bu gemilerini koruyamıyorsa, bu gemileri mevcut olan yapı içinde korumak epey güçleşir ve öteki kaynaklardan tasarruf ederek buna yönelmeniz gerekir. Gemilerimizi arttırılmaya çabalıyoruz. Uçak sayımızı arttırmaya çabalıyoruz. Bir yandan tanklar devreye girmeye çalışıyor. Bu devir içerisinde uçak gemisinin Türkiye için bir öncelik olmadığını düşünüyorum. Türkiye’de bile o gemiyi limana çektiğiniz vakit o limanın çok korunması lazım. Her türlü hava, deniz hücumlarına karşı inanılmaz korunması gerekir ve gerisinden da çok süratli bir halde o geminin orayı terk etmesi gerekir. Amerika hiçbir vakit bunları limanlarda koruma etmez. Daima seyir halindedir uçak gemileri. 6’ncı Filo ve 7’nci Filo’nun Norfolk limanları vardır. Oraya yılda 1-2 sefer uğrar, bakıma girerler. Onun dışında bu gemiler çürüğe ayrılmadıysa daima hareket halindedir. Zira sabitlendiğiniz anda amaç haline gelirsiniz. Bu ABD üzere mali açıdan güçlü bir ülke bile bu gemilerin sayısının arttırılmamasını tartışıyor” diyerek kelamlarını noktaladı.
