Gonca Kocabaş / Milliyet.com.tr – Hasret Özcan, 17 yıllık evli ve 3 çocuk annesi. Büyük kızı Hikaye 15 yaşında; yüzde 98 hem bedensel hem fizikî engelli. Oğlu Yaman 11, küçük kızı Kumsal ise 5 yaşında. Bursa’da yaşayan Hasret, 16 yıllık konut hanımlığının akabinde son 1 yıldır büyükbaş hayvan yetiştiriciliği yapıyor. Bursa’da doğup büyüyen Özlem’in 2 kız, 2 de erkek kardeşi var. Baba meskeninde kız çocuklarına bedel verilmeyen bir ailede büyüdüğünü söyleyen Hasret, “Ablam daima güçlü olmak zorundaydı. Sanırım kimseye muhtaçlık duymadan yaşamayı, güçlü olmak zorunda olduğumuzu küçüklükten öğrendik. Kısa kısa çalışma hayatım bekârlıkta da oldu, züccaciyede ve bayan kuaförlüğünde çalıştım. Lakin köye evlenene kadar çiftlik hayatıyla ilgili hiçbir şey bilmiyordum” bilgisini paylaştı.
‘SANA YARDIMCI OLAMAM, KENDİ BAŞINA DA YAPAMAZSIN’
Evlilik yıldönümlerinde başlayan bir serüven Özlem’i başarılı bir besici yaptı. Hayvancılığa başlamadan 2 yıl evvel eşine bu işi yapmayı istediğini söyleyen Hasret, “Bunun için çok uğraş verdim. Eşimi bile inandırmak çok zordu zira daha evvel hiç bu türlü bir iş yapmamıştım ve bakımı olsun, süt sağımı olsun hiç deneyimim yoktu. Eşimin 2 işi olduğundan ‘sana yardımcı olamam, kendi kendine yapamazsın’ diyerek beni daima öteledi. Fakat güçlü olduğumu, zorlukların beni yıldırmadığını ben biliyor, kendime güveniyordum. Ben 20 yaşında anne oldum ve ikiz bebeklerim oldu. Erken doğumdan maalesef biri 3 gün sonra vefat etti. Başkası hidrosefali hastası olarak yaşama tutundu. Şimdi 2 aylıkken beyin ameliyatı oldu. Onun için çok uğraş verdim. Kendi ailemden ablam dışında kimsenin yardımı olmadı. Doktor bey, Öykü’yü bana verdiğinde ‘Bir yıl yaşamaz, bağ kurma, çok üzülürsün’ dedi. Ben 1 yıl konuttan çıkmadım. Onun bağışıklığı güçlenmeden izole bir formda yaşadım. Sonra tedavi süreçleriyle daima tek başımaydım. Cahildim fakat kızım sağdı ve ondan aldığım güçle Allah’ın müsaadesiyle onu yaşatacaktım. O benim mucizem ve şu an 15 yaşında oldu. Rabbim eksikliğini göstermesin. O benim konutumun rahmeti. Hikaye sayesinde çok daha güçlü oldum” dedi ve ekledi:
“Çocuklarım büyüdü, eşimden para istemek zoruma gitmeye başladı. Meskende bir boşluğa düştüm. ‘Bu kadar güçlü biri boş durmamalı. Ne yapsam da hem çocuklarımın yanında olsam hem de maddi çıkar elde edebilsem?’ diye düşünüyordum. Bu ortada inanılmaz Müge Anlı hayranıyım. Meskende olduğum süreçte onun programlarını izleyerek vakit geçirdim. ‘Bizler güçlüyüz, çalışıp azmeder, korkmaz, cüret edersek her şeyin üstesinden geliriz’ diyerek beni daima cesaretlendirdi. Böylece inek bakma fikri bana çok cazip geldi. Etrafımda eşleriyle, babalarıyla bu işi yapanlar vardı. Ben de hiçbir hayvandan korkmadığımı biliyordum. Hem çocuklarımdan ayrılmayacaktım hem de çalışıp para kazanacaktım. Aklıma koydum ve asla vazgeçmedim.”
‘İNEK BAKIMINDA TAKILDIĞIM YERLERE YOUTUBE’DAN BAKTIM’
“Eşimi sonunda razı ettim” diyen Hasret, “Evlilik yıldönümümüz geldiğinde eşim, ‘Sana ne alayım? İstediğin bir şey olsun’ dedi. Ben de ‘inek’ dedim. Eşim inek istediğimi biliyordu lakin evlilik yıldönümü armağanı olarak istememe çok şaşırdı. Tekrar zorluklarını anlattı. ‘Kedi köpeğe benzemez, bakımı zor’ dese de ben başıma koymuştum. İkna olunca da arkadaşının sattığı ineğe bakmaya gittik. İçimdeki sevinçle çabucak hazırlandım. Gittiğimiz yer çok büyüktü, çok inek vardı. Ve birinci ineğim Maya’yı gösterdi. Bu ahıra büyük geldiğini, cinsinin çok hoş olduğunu ve bir sağımda 27–28 kilo süt verdiğini söyledi. İrice hayvan, hastalık, süt vermeme durumunda kesite de gitse ziyan ettirmeyen cins dedi. Ben Maya’yı gördüm fakat yalnızca yüzünü gördüm ve ‘bu benim olmalı’ dedim. Hiç sorgulamadım, ayağıymış, sütüymüş, büyüklüğü falan bana hiç korkutucu gelmedi. Ve o an ‘Sen benimsin ve biz seninle çok büyüyeceğiz’ dedim içimden… Bu, birinci gün kendime verdiğim kelamdı. Ve Maya konutumuzun altındaki ahıra geldi” halinde konuştu.
İlk başlarda ahır konusunun kendisini zorladığını lisana getiren Hasret, “Evimizin altındaki ahır Maya’ya küçük geldi. Maya orada bağlanmayan, özgür bir inekken ben onu bizim ahırda bağlamak zorunda kaldım. Ve birinci ineğimin bu derece büyük olması çok zordu sahiden. Meczup yüreği derler ya, benimki biraz o denli oldu sanırım. Sağımı olsun, gübresi olsun güç isteyen şeylerdi. Alışılmış ki başta zordu lakin ben güçlüydüm ve bunların olacağının farkındaydım. İnek bakımını etrafımda duyuyordum. Erkeklerle de olsa yapan bayanlar vardı. Ben 3 çocuk annesiydim. Biz mesken hanımları mutfağımızda da bilmediğimiz yemek tanımı olsun, rastgele bir mevzuda bilgi edinmek için YouTube’dan bakıp öğrendiğimiz şeyler daima oldu. Aklımda daima vardı. Takılırsam oradan öğrenirim diye kendimi cesaretlendirdim” tabirlerine yer verdi.
BİR İNEKLE BAŞLADI, GELEN PARAYLA İKİNCİSİNİ ALDI
Eşi birinci ineğinde Özlem’e şöyle bir kelam verdi: ‘Sen yürek ettin aldın, bakacaksın madem, benim sana fiziken yardımım çok olamayacak. O vakit ineklerin yemleri, masrafları benden. Sen aldığın süt paralarıyla biriktir, kendine harçlık yap.’ Özlem’de birinci başta bir inek diye başladı. Ondan gelen süt parası harçlık olur, çocuklarla gelir elde etmiş oluruz diye düşündü. Lakin o denli olmadı. İnek bakmak ona çok uygun geldi ve yapabiliyordu da. Etrafındaki insanların yaptıkları vakitle onun aklına yatmadı. Daima YouTube’dan araştırdı. ’27–28 kilo süt verir’ dedikleri inekten Hasret, 40 litre süt aldı. Gelen paraları biriktirip, 2. ineğini aldı. Gebe ineğinin buzağısı oldu. Sonra 3. ve 4. inek derken işlerini büyüttü. Meskenlerinin altındaki yer ona yetmemeye başladı. Eşinin de dayanağıyla bahçelerine yer yaptılar. Herkes bu işin yazı kışı var, tek başına yapamazsın dese de Özlem’in yüreğini kıramadı. Böylece küçük de olsa kendi çiftliğini kurmuş oldu.
Özlem her sabah 7 üzere meskenden çıkıp, ahırına gidiyor. ‘Önce çizmelerimi giyer, kapıları açar, kızlarıma günaydın derim’ diyen Hasret, “Konuşurum onlarla. ‘Geceniz nasıl geçti hoş kızlarım’ derim. Olumsuz bir şey var mı yok mu diye denetim ederim. Sonra çabucak artlarını güzelce temizler, gübrelerini atarım. Kovalarıma sıcak su doldurup güzelce temizler, sterilize ederim. Buna çok dikkat ederim, göğüs hastalanmaması ve sütün pak gelmesi açısından hijyen çok kıymetli benim için. Sonra süt sağma makinelerini takıp, sütümü sağıyorum. Sütüm sağıldıktan sonra buzağım var, birinci onun sütünü süt sıcakken içiririm. İshal olmaması için sıcak süt içimi çok değerli. O doyunca kızlarımın yedikleri yemleri hazırlar, önlerine dökerim. Onlar yemeklerini yerken ben sütlerimi şişelere doldurur, süt sağım makinelerimi yıkadıktan sonra sütlerimi otomobile yükler, kooperatife götürürüm” dedi ve ekledi:
“Akşamüstü tekrar yine 7 üzere ahırıma girerim. Birebir nizamda, sabahki üzere. Zira inek sistemi çok seviyor. Ne yapıyorsanız birebir şeyleri bekliyorlar. ‘Bugün çok işim var, aman bugün de yemlerini karıştırmadan dökeyim, nasılsa birebir yere gidiyor’ diye düşünürseniz hayvanlar gerilim olur, nizamı bozulur, süt randımanı çabucak düşer. O yüzden birinci önceliğim onların rutini. Her şey sabahki üzere devam eder. Akşamları güzelce altlarını da yıkarım, talaşlarını atarım. Mis üzere sabaha kadar huzurlu yatarlar. Ben de yeniden sütlerimi aracıma yükler, kooperatife sütlerimi bırakır, konutuma geçerim. Bir günüm tam olarak işte bu türlü geçiyor.”
‘ÇOCUKLARIM DA ARTIK ÇALIŞAN ANNELERİ OLDUĞUNUN FARKINDALAR’
Hayvancılığın dışarıdan görünmesiyle gerçeği ortasındaki farkın çok büyük olduğuna dikkat çeken Hasret, “Emek, sabır ve fedakârlık var. Öncelikle hastalık dinlemez; cenazen varmış, düğünün varmış, bayram falan, ne olursa olsun o dama girilmesi gerekiyor. Evet biz bir iş yapıyoruz ama yaptığımız iş birer can taşıyor. ‘O öğün süt çöpe gitsin ne olacak’ diyemiyorsunuz. Onların karınlarını doyurmak, sütlerini sağmak zorundasınız. Karşıdan her ne kadar kolay üzere dursa da gerçekte bu türlü zorlukları da var” şeklinde konuştu.
Çocuklarının ise en büyük destekçileri olduğunu söyleyen Hasret, “Onlar çok kuvvetli olarak görmüyorlar zira çocuklarıma zorluk çektiğimden bahsetmem. Hayvanları çok sevdiğimi biliyorlar, onlar da seviyor, gelip bana yardımcı oluyorlar. Birlikte yürütüyoruz bu işi. Biz çocuklarımla çok güçlü bir takımız. Eğitim hayatları dışında çocuklarım bu sürecin her alanında. Hayata bakış açılarını bence olumlu taraftan etkilediğini düşünüyorum. ‘Annem de artık para kazanıyor. İstedikleri vakit annem ısmarlayacak, annem alacak’ diyorlar. Artık çalışan bir anneleri olduğunun farkındalar. Bence daha sorumluluklarını bilen birer yetişkin olacaklar. Hayvanlara merhametli, benimle çalışmanın hoşluklarını ve zorluklarını yaşayarak sorumluluk sahibi bireyler olarak büyüyorlar” tabirlerine yer verdi.
‘BİR İNEKLE BAŞLADIM ARTIK 8 İNEĞİM OLDU’
En büyük başlangıç maliyetinin ağıl maliyeti olduğunu lisana getiren Hasret, “Biz başta Maya’yı halihazırda konutun altındaki yere aldık fakat orası küçüktü. Bu olduğum yerdeki çiftliğe geçtiğimizde maddi mevzudan biraz zorlandık. Hatta şöyle diyebilirim, süt sağma makinemi almak için paramız kalmamıştı. Çocukların bayram harçlıklarını birleştirdik. Onların onayını da olarak ve sonrasında iade ederek o denli aldık. Bu işe yeni başlayacakların ağıl maliyetini göz önünde bulundurmaları şart” dedi ve ekledi:
“Ortalama günlük 25 litrelik süt veren bir inek üzerinden söylemem gerekirse, günlük 750 TL ile 900 TL ortası değişir geliri. Bu da aylık 22.500 TL ile 27.000 TL ortasında olur. 9.000 TL ile 10.000 TL masrafını düşersen 17.000 TL geliri var. Bir aile bununla geçinebilir mi, izafî bir kavram. Şu an 8 sağımlı ineği olsa, buzağılarla birlikte çok rahat geçinirler. Ancak 1 ya da 2 inekle geçinmek imkânsız. Bir ineğin aylık ortalama sarfiyatı, her ay değişkenlik gösterebilir. Yalnızca yem masrafı vardır, o da ortalama 9.000 TL’dir. Bazen bir inek için 4–5 sefer aşılattığımız oluyor. Bunlar da 1.000 TL ile 1.500 TL ortasında değişiyor. Bu dışarıdan hiç görünmez. Tırnakçı gelir, tırnak bakımları, buzağıların vitamin iğneleri oluyor. Bunlar da bu işin cilveleri sanırım. Hayvanlardan bakımı ne kadar esirgemezseniz o kadar verimli oluyor. Aslında bir yerden kısayım derseniz ileriye yanlışsız size daha büyük bütçeli ziyana uğratabiliyor. O yüzden benim için hayvanlarımın sıhhati çok değerli. Kendi işim olduğu için ben kendi emeğimi hesaba hiç katmıyorum ve biz büyüme odaklı olduğumuz için şu an bana nazaran kârlı ve yapılabilir bir iş. Bir inekle başladım, 1 yıl olmadı, 8 ineğim oldu. İneklerimin ortasında şu an 3 tanesi de gebe. Her ineğin süt randımanı birbirleriyle farklılık gösteriyor. Bununla ilgili net bir bilgi veremem şu an lakin aktüel 80 litre ile 90 litre günlük süt satıyorum. Bir inek fiyatı ortalama 200.000 TL ile 250.000 TL ortasında. Buna süt sağma makinesi, yem masrafları falan dahil edilirse ortalama 350.000 TL olabilir, sıfırdan bir insanın bu işe başlamasındaki maliyeti.”
‘BEN BU İŞE 3 ÇOCUKLA CÜRET ETTİM’
Yaşadıklarını, toplumsal medyada filtresiz göstermesindeki esas sebebinin, tek başına verdiği çabayı kimsenin bilmemesi olduğunu söyleyen Hasret, “Kimse nasıl zorluk yaşadığımı bilmiyordu. Neler yaptığımı, ne zorluklar çektiğimi. Yeri geldi eşim bile farkına varmadı. Zira onun iki işi var ve yaptığım işi tek başıma yapıyorum, zorluklarını görmüyordu. Hem yaşadığım zorlukları hem de benim üzere cüret etmek isteyip edemeyen bayanlara ilham olmak istedim. Evet, zorlanıyorum ancak çok severek yapıyorum bu işi. Biz bayanların ne kadar güçlü olduğunu, eşim de dâhil olmak üzere herkesin görmesini istedim ve toplumsal medya hesabı açmaya karar verdim. İsmini de oğlum ‘Çiftliğin Kraliçesi olsun, sen kraliçesin annem’ dedi” bilgisini paylaştı.
‘Bu işe yeni başlayacaklara, yılmamalarını söylemek istiyorum’ diyen Hasret, “Ne kadar zorluk çekseler de pes etmemelerini istiyorum. Yıllarca çocuk bakmış, mesken işleriyle uğraşmış kadınlarız biz. Aslında erkeklerden daha güçlüyüz. Bunu göstermek, örnek olmak istiyorum onlara. Ben 3 çocukla yürek ettim, Allah’ın müsaadesiyle üstesinden de geldiğime inanıyorum. Sizler de cüret edin ve çalışıp üretin, kendi paranızı kendiniz kazanın. Hayvan bakmaya gidiyoruz, karşı taraf daima eşimi muhatap almak istiyor. Aslında hayvanlara bakan benim, bana anlatması gerekir. Alışık olmadıkları için bayan bakıcılara zorlanıyorum. Başta gelen veterinerler bile eşime hakikat anlatıyorlardı hayvanın sıkıntılarını. Artık alıştılar bana, bir şey olduğunda artık bana anlatabiliyorlar. Etrafımdaki en yakınlarımdan bile dayanak görmedim ancak bu beni daha da kamçıladı. Yanlışsız yolda olduğumu, asla vazgeçmemem gerektiğini öğretti” halinde konuştu ve kelamlarını şöyle noktaladı:
“Önümüzdeki günlerde hayvanlarımı çoğaltmak istiyorum, maksadım o tarafta. Bu durduğumuz yer küçük gelecek, büyütmek istiyoruz. İleride inşallah profesyonel ahırım ve yüzlerce ineğim olur. Bir bayanın kendi emeğiyle bu işi yapması, dışarıdan dayanak almadan sürdürülebilir. Zira vakitle işe hâkim oluyorsun. Ahıra girince cinsiyetinin bir manası kalmıyor ve tüm gücünle ve merhametinle işini severek yapıyorsun. Ben hayvanlarıma kaba kuvvetle değil, hoş sözlerle dediğimi yaptırıyorum. Erkek gücü olmadan da bu işin hakkını verebiliyoruz. Ayrıyeten erkek çiftçiler de zorluk çekiyor, bayanlara has bir şey değil bu.”
