Haber görsel kaynağı: Ahmed Boug et al./Communications Earth & Environment
HABER MERKEZİ – Suudi Arabistan’ın kuzeyinde, Arar kenti yakınlarındaki Lauga mağara ağı içinde çalışan bilim insanları, yüzlerce hatta binlerce yıl öncesine tarihlenen harika korunmuş çita kalıntılarına ulaştı. Arabistan Yarımadası’nda 50 yılı aşkın müddettir kuşağı tükenmiş olan bu ikonik büyük kedilerle ilgili yapılan bu keşif, bölgede şimdiye kadar yapılan en çarpıcı bulgulardan biri olarak bedellendiriliyor.
Suudi Arabistan Ulusal Yaban Hayatı Merkezi’nden araştırmacılar, mağaralarda yaklaşık 130 ila 1.870 yıl öncesine ilişkin yedi mumyalanmış çita ile karşılaştı. Buna ek olarak, en eskisi yaklaşık 4 bin yıl öncesine uzanan 54 çitaya ilişkin iskelet kalıntısı da bulundu. Bulgular, bugün Communications Earth & Environment mecmuasında yayımlanan bilimsel çalışmayla duyuruldu.
Araştırmacılar, mumyalanmış çitalardan üçünün tam genom dizilimini çıkarmayı başardı. Bu, doğal yollarla mumyalanmış büyük kediler üzerinde yapılan birinci başarılı genetik tahlil olarak kayıtlara geçti. Mağaraların kuru iklimi, serin ve karanlık yapısı sayesinde hem doku hem de DNA’nın fevkalâde biçimde korunduğu belirtiliyor.
2000 YILLIK KEŞİF
Genetik tahliller, Suudi Arabistan’da yaşamış bu çitaların, sanılanın tersine sırf Asya çitası ile değil, birebir vakitte bugün Sahara ve Sahel bölgelerinde yaşayan Kuzeybatı Afrika çitası ile de yakın akraba olduğunu ortaya koydu. En genç örneğin Asya çitasına daha yakın olduğu görülürken, daha eski iki örneğin Kuzeybatı Afrika alt çeşidiyle güçlü genetik bağlar taşıdığı belirlendi.
Bu bulgu, çitaların Arabistan Yarımadası’na yine kazandırılması tarafındaki tartışmalara yeni bir boyut kazandırıyor. Günümüzde İran’da çok küçük bir Asya çitası popülasyonu bulunurken, yabanî tabiatta yaşayan yaklaşık 400 Kuzeybatı Afrika çitası hâlâ hayatta. Araştırmacılara nazaran, genetik açıdan bu kadar güçlü bir kontağın ortaya çıkması, yine tabiata salım projelerinde Kuzeybatı Afrika çitasını daha gerçekçi bir aday hâline getiriyor.
Bilim insanları, çitaların bölgede 1970’li yıllara kadar yaşadığını, lakin çok avlanma, ömür alanlarının yok olması ve av hayvanlarının azalması nedeniyle yok olduklarını hatırlatıyor. Yeni keşfin sunduğu genetik bilgi havuzu ise, sadece çitalar için değil, emsal biçimde kuşağı tükenmiş başka cinslerin de tekrar tabiata kazandırılması ismine kıymetli bir örnek teşkil edebilir.
