Bakırköy Bayan Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda dönüşüm kıssalarına tanıklık ettiğimiz hükümlü ve tutuklu bayanlar, cezaevlerinin; hatalıların cezalarını çekerken, birebir vakitte karanlıktan aydınlığa ulaşmalarına imkan sağlayan yerlere dönüştüğünü de gösteriyor. Yalnızca burada da değil, Türkiye genelindeki ceza infaz kurumlarında yıllardır yürütülen eğitim, mesleksel üretim ve rehabilitasyon çalışmaları, hayatlarını çok daha güzel şartlarda geri kazanmak isteyenler için bir bahtın var olabildiğini ortaya koyuyor.
‘Başlangıç oldu’
13 aydır hükümlü olan 30 yaşındaki S.A. da işlediği hatadan 18 yıl ceza aldığını söylüyor. S.A. cezaevinde yarım bıraktığı liseyi tamamladığını artık ise üniversitede Halkla Alakalar ve Reklamcılık okuduğunu söylüyor. S.A., “Burası tahminen de benim için bir başlangıç olur. Yaptığım şeyin hakikat olmadığını bile bile yapıyordum. Günün birinde sonumun bu türlü olacağı aşikardı. Şimdiyse bir taraftan cezamı çekiyorum bir taraftan ise kendim için ne yapabilirim diye düşünüyorum. Yarım bıraktığım liseyi tamamlamak benim için başlangıç oldu” diyor.
‘8 yıldır cezaevinde’
Brezilyalı 27 yaşındaki hükümlü uyuşturucu ticareti cürmünden 26 yıl ceza alan M.S, 8 yıldır cezaevinde bulunuyor. Kuruma girdiğinde şimdi 19 yaşında olduğunu söyleyen M.S., “Hayatımın en hoş yıllarını burada geçirdim” diyor. Eğitimine cezaevinde sıfırdan başlamış, şu anda ilkokul üçüncü sınıfta okuyor. Ailesi Brezilya’da yaşayan M.S., ailesiyle sırf telefonla görüşebildiğini, ziyaretine kimsenin gelmediğini anlatıyor. Dokuma atölyesinde çalışarak para kazanmaya çalıştığını söyleyen M.S, “Hayatım bu formda devam ediyor, çok pişmanım. Brezilya’da fizik okuyordum ve şu an 4 lisan biliyorum. Burada ilkokulu bitirince cezam bitene kadar üniversiteye de başlamış olurum” diyor.
‘Dışarıda bırakamazdım’
Konuştuklarımız ortasında eğitimine devam eden en yaşlı isim ise 50 yaşındaki A.İ. İşlediği kabahatten 13 yıl 9 ay ceza almış ve yaklaşık 5 yıldır cezaevinde hükümlü. İlkokul mezunu olduğunu belirten A.İ. cezaevinde ortaokulu tamamlamış. Şu anda ise lise eğitimine devam ediyor. Okumayı çok sevdiğini vurgulayan A.İ, “Keşke dışarıda olabilseydim. Burası ‘Allah kimseyi düşürmesin’ denilen yerlerden biri” diyor. Cezaevinde geçirdiği mühletin sıkıntı olduğunu anlatan A.İ, bu sürecin hayatında bir kırılma noktası yarattığını da söylüyor. Yıllarca uyuşturucu kullandığını tabir eden A.İ, cezaevinde bu bağımlılıktan kurtulduğunu lisana getirerek şunları söylüyor: “Dışarıda olsaydım kullanmaya devam ederdim. Yakalanmasaydım hâlâ içiyor olurdum.”
“Çok pişmanım”
Tutuklu olan 25 yaşındaki B.A.’da, 12 yıl mahpus cezası ile yargılandığını söylüyor. Yaptıklarından ötürü pişman olduğunu söyleyen B.A, Ailemi üzdüğüm ve kendime bunları yaşattığım için çok pişmanım. Burada günleri bir formda değerlendirmem lazım. Ben de yarım bıraktım liseye tekrar başladım, şu an liseyi okuyorum. Liseyi bitirdikten sonra da üniversiteye gitmeyi planlıyorum.”
77 bini aşkın kişi eğitim görüyor
Ceza infaz kurumlarındaki eğitimden meslek edindirmeye, psikososyal dayanaktan bağımlılıkla gayrete uzanan çok boyutlu bir rehabilitasyon sürecinin alandaki karşılığı ise şimdiki datalarla net biçimde ortaya konuyor.
*İnfaz kurumlarında her kademede eğitim-öğretim imkânı sunulurken, kurumlarda 972 öğretmen görev yapıyor, 77 bin 863 hükümlü ve tutuklu eğitim programlarına katılıyor. Açılan kurslar sayesinde 2024’te 3.575, 2025 yılında 5.191 kişi okuma-yazma öğrendi. Ortaokul ve lise seviyesinde eğitim görenlerin sayısı 65 bin 639’ye ulaşırken, 10 bin 280 kişi üniversite eğitimine devam ediyor. Ayrıyeten 35 yüksek lisans ve 13 doktora öğrencisi yükseköğrenimlerini sürdürüyor.
Binin üzerinde kursiyer
Milli Eğitim Bakanlığı ile iş birliği kapsamında ülke genelindeki 67 Adalet Mesleksel Eğitim Merkezinde 1.636 hükümlü ve tutuklu eğitim alıyor, bugüne kadar 17.244 şahsa kalfalık, ustalık ve usta öğreticilik evrakı verildi. Başka yandan 6 Çok Programlı Anadolu Lisesinde 260 kişi eğitim görüyor; ceza infaz kurumlarında 2025 yılında 16.100 halk eğitim kursu yürütülürken 235 bini aşkın kursiyer bu kurslarda eğitim alıyor.
976 vaiz, 145 hafız
Eğitim faaliyetleri, manevi rehberlik hizmetleriyle de destekleniyor. Diyanet İşleri Başkanlığı iş birliğiyle yürütülen çalışmalarda ceza ve infaz kurumlarında 976 vaiz vazife yaparken, hafızlık çalışmalarında 145 hafız bulunuyor.
Rakamlarla Bakırköy Cezaevi
■ 77 bin 863 hükümlü ve tutuklu eğitim alıyor.
■ 5 bin 191 kişi okuma-yazma öğrendi.
■ 65 bin 639 kişi ortaokul ve lise eğitimi aldı.
■ 10 bin 280 kişi üniversite eğitimine devam ediyor.
Bağımlılıkla gayrette yeni model
Uyuşturucu husus bağımlılığıyla uğraşta ise profesyonel takımlarla yapılandırılmış Rehberlik ve Rehabilitasyon İnfaz Kurumları üzerinden aktif bir düzgünleştirme modeli yürütülüyor. Birinci adım olarak Adana Rehberlik ve Rehabilitasyon Kapalı İnfaz Kurumu 30 Ekim 2024’te, Adana Rehberlik ve Rehabilitasyon Açık İnfaz Kurumu ise 15 Ağustos 2025’te hükümlü kabulüne başladı. Bakanlık, bu modelin önümüzdeki devirde Adana Suluca Açık, Bolu ve Bakırköy Bayan Ceza İnfaz Kurumlarında da hayata geçirileceğini bildiriyor. Ayrıyeten Yargı Islahatı Strateji Dokümanı doğrultusunda, rehabilitasyona uygun müstakil infaz kurumlarının yaygınlaştırılacağı; bağımlılıkla çabayı temel alan “bütüncül iyileştirme” yaklaşımının güçlendirileceği kaydediliyor.
‘Üretimin hiç durmadığı fabrika’
İnfaz sonrası hayata ahengi güçlendiren en kritik başlıklardan biri olan meslek edindirme ve üretim faaliyetleri, İşyurtları Kurumu aracılığıyla yürütülüyor. “Üretimin hiç durmadığı bir fabrika” sistemiyle çalışan 377 İşyurdu Müdürlüğü bünyesinde 200’den fazla iş kolunda ve 4 bin atölye/tesiste faaliyet sürdürülüyor. Bu tesislerde her yıl ortalama 70 bin hükümlü ve tutuklu çalışarak mesleksel marifet kazanıyor. İşyurtları, sorumluluk şuuru ve iş disiplini kazandırıyor.
1 milyon 500 binin üzerinde kişisel görüşme
Rehabilitasyonun kıymetli ayaklarından biri olan psikososyal takviye hizmetlerinde de yüksek bir kapasiteye ulaşıldı. 2025 yılında 1 milyon 500 binin üzerinde psiko toplumsal kişisel görüşme yapılarak hükümlü ve tutukluların âlâ hâl süreçleri kesintisiz takip edildi. Hükümlü ve tutuklu aileleriyle 54 bin 363 görüşme gerçekleştirilirken, 2.033 küme oturumu düzenlendi ve 22 bin 083 kişi bu çalışmalara katıldı. Sosyo-kültürel ve sportif faaliyetlere ise 2 milyon 400 binin üzerinde iştirak sağlandı. Bağımlılıkla uğraş kapsamında ise bireysel/grup görüşmeleri, seminer ve konferanslarla bugüne kadar 270 bin 852 bireye ulaşıldı; ayrıyeten aile seminerleriyle 6.074 aile ile görüşme yapıldı. BİTTİ
