Küresel krizlerin, yoksulluğun, çatışmaların tehlikeli boyutlara ulaşmasına karşın ‘lüks tüketim çılgınlığı’ sürat kesmiyor. Türkiye’de ve dünyada milyonlarca insan krizlerle boğuşurken bir taraftan da alışveriş tutkusu sürüyor. Yeme-içmeden cümbüşe, giysiden aksesuara hatta konuttan araç alımına kadar pek çok alanda tanınan kültür takip ediliyor ve lüks tüketimden vazgeçilmiyor.
Viral olan kupa
ABD merkezli kahve markası Starbucks’ın viral olan ‘ayıcık kupası’ lüks tüketim çılgınlığının ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. Yurt dışında izdihama yol açan cam kupa bardağı ‘Bearista Cup’ Türkiye’ye de gelir gelmez olay oldu. 1 adet alım ile hudutlu olan ve 2 bin TL’den satışa sunulan kupa süratle tükenirken tıpkı vakitte karaborsaya düştü.
İlk olarak geçtiğimiz kasım ayında ABD’de 29.95 dolardan satışa çıkan bardak, kısa müddette tükenmişti. Hudutlu sayıda üretilen Bearista bardak için sabah saat 05.00’te Starbucks mağazalarının önünde kuyruğa giren müşteriler saatlerce kapıda beklemelerine karşın bardağı bulamadığını lisana getirmişti. Teksas eyaletinde ise müşteriler birbirine girmiş, hengame polis müdahalesiyle sona ermişti. Kupayı almayı başaran birtakım şahıslar ise eseri internette fahiş fiyattan satışa koydu. Fiyatların 50 bin dolara kadar çıktığı görüldü. Starbucks, gelen yansılar üzerine bir açıklama yaparak özür diledi. Bearista bardağı, geçtiğimiz salı günü İngiltere’de de satışa çıkar çıkmaz tükendi. Bardak, mağaza fiyatı 27.95 sterlin olmasına karşın birtakım platformlarda 650 sterline kadar tekrar satışa sunuldu.
Bardağın iki gün evvel Türkiye’de satışa sunulmasının akabinde misal görünümler burada da yaşandı. Dünyada olduğu üzere karaborsaya düşen cam bardak, ilan sitelerinde 50 bin TL fiyat etiketiyle tekrar satışa sunuldu. Bu durum kimi toplumsal medya kullanıcıları tarafından reaksiyonla karşılanırken bir toplumsal medya kullanıcısının “Popüler kültür kölesi olmaktan niçin utanıyım ki? Hem popülerim hem kültürlüyüm” yorumu dikkati çekti.
Ayrıcalık hissi muhtaçlığın önünde
Yaşanan tüketim çılgınlığıyla ilgili Üsküdar Üniversitesi, Sosyoloji Kısım Lideri Prof. Dr. Barış Erdoğan Milliyet’e yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:
“Günümüz toplumunda tüketim muhtaçlık karşılamanın çok ötesine geçti. Bugün satın alma davranışı her zamankinden daha fazla görünür olma ve toplumsal statü kazanma fonksiyonu görüyor. Starbucks üzere global markalar, sonlu sayıda ürettikleri eserlerle şuurlu biçimde ‘kıtlık hissi’ yaratıyor. Bu da insanların rasyonel davranmasını zorlaştırıyor. Burada asıl sıkıntı, insanların bir cam bardağa değil, o bardağın temsil ettiği kıssaya para ödemesi. Ayrıcalık hissi, ender olana sahip olma duygusu eserin maddi bedelinin önüne geçiyor. Burada satın alınan şey bir objeden çok, statü hissi ve anlatılabilir bir öykü. ‘Ben bunu buldum’, ‘Ben ulaştım’, ‘Benim konutumda var’ cümleleri bu öykünün modülü.”
Toplumsal bir mesele
Uzman Psikolog Kerem Gümüş ise, “İnsanlar muhtaçlıklarını değil, içlerinde büyüyen eksiklik hissini satın almaya çalışıyor. Bu türlü emsal alışveriş tarzlarında asıl emel bir muhtaçlığı karşılamak olmuyor. ‘Diğer insanlardan geri kalmama’, ‘kendini başkalarından özel hissetme’ yahut markanın insanlara pazarlamış olduğu o statüye dahil olma isteğidir. Bu da tüketimi şahsî bir tercih olmaktan çıkarıp toplumsal bir sıkıntı haline getiriyor” tabirlerini kullandı. ●EREN KOCA Haber Merkezi
