Mithat YURDAKUL / ANKARA – Ankara Sanayi Odası’nın (ASO) hazırladığı rapora nazaran, Türkiye’nin kilogram başına ihracat pahası 1.57 dolarken, savunma ve havacılık bölümünde bu sayı 44 kat yükselerek 65 dolara çıktı. Türkiye’nin silah ihracatı yüzde 103 üzere çarpıcı bir oranda artış gösterirken, savunma endüstrisinde yerlilik oranı yüzde 84’e yükseldi.
ASO Başkanı Seyit Ardıç, “İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi ASO-İLTEK 2025” sonuçlarını açıkladı. Ardıç, rapora nazaran Ankara ve İstanbul’un 2025’te öteki tüm vilayetlerden daha net biçimde ayrıştığını, başşehrin teknoloji üretiminde, İstanbul’un ise ticarileşmede liderliğini pekiştirdiğini söyledi. Ardıç, Kocaeli, Eskişehir, Bursa, İzmir ve Kayseri’nin güçlü sanayi altyapısına sahip olduğunu lakin teknoloji eşiklerinde zorlandığını tabir etti.
Sivil kesimlere transfer
Teknoloji dönüşümünün tabana yayılmasında sorun olduğuna işaret eden Ardıç, “İller ortasındaki farkın ana nedenini, fiber altyapı, geniş bant ve dijital erişim kalitesi oluşturuyor” dedi. Ardıç, Ankara’nın toplam ihracatı içinde yüksek teknoloji hissesinin yüzde 13 ile Türkiye ortalamasının çok üzerinde olduğunu söyledi. Raporun temasının “savunma teknolojileri” olarak belirlendiğine işaret eden Ardıç, Türkiye’nin kilogram başına ihracat kıymeti 1.57 dolarken, savunma ve havacılık kesiminde bu sayının 44 kat yükselerek 65 dolara çıktığını kaydetti.
Rapora nazaran Türkiye, inovasyon çıktıları ve savunma sanayi odaklı yetkinlikleriyle dünyada dikkat çeken bir aktör pozisyonunda yer alıyor. Savunma sanayi; yapay zeka, otonom sistemler ve ileri gereç teknolojilerinin geliştirildiği bir teknoloji kuluçka merkezine dönüşüyor. Savunmada gelinen düzeyin otomotiv, sıhhat ve güç üzere sivil sanayilere transferinin, Türkiye’nin orta gelir tuzağını aşmasında kıymetli rol alması öngörülüyor. Pandemi periyodunda yerli teneffüs aygıtı üretiminde yahut batarya teknolojilerinin sivil araçlara entegrasyonunda görülen muvaffakiyetler, bu yayılım tesirinin somut ispatları olarak gösteriliyor. Askeri emelli geliştirilen yapay zekâ, otonom sistemler ve ileri gereç teknolojilerinin otomotiv, sıhhat ve güç üzere sivil dallara entegrasyonu için “ikili kullanımlı teknoloji merkezleri” kurulması gerektiği belirtilen raporda, şu tespitler yer aldı:
Yüzde 103 artış
“2015-2019 ile 2020-2024 devirleri karşılaştırıldığında, Türkiye’nin silah ihracatı yüzde 103 üzere çarpıcı bir oranda artarken, birebir devirde silah ithalatı yüzde 33 azalmıştır. Bu makas değişimi, ülkeyi dünyanın 11. en büyük silah tedarikçisi pozisyonuna taşırken, stratejik bağımsızlık amacının de somut bir ispatı olmuştur. Savunma ve havacılık dalı ihracatının 2024’te 6.7 milyar dolara ve toplam mal ihracatındaki hissesinin yüzde 2.98’e çıkması; 2025’te ise yılın birinci 10 ayında yükselişini sürdürerek toplam mal ihracatındaki hissesinin yüzde 3.44’e ulaşması kesimin ülke iktisadında artık konjonktürel değil yapısal bir rol aldığını göstermektedir. Savunma sanayiinde yerlilik oranının yüzde 84’e yükselmesi kesimin sadece son platform üretiminden ibaret olmadığını; geniş tabanlı bir tedarik ekosisteminin oluştuğunu teyit etmektedir. Bilhassa motor üzere kritik alt sistemlerde bu oranın yüzde 90-95 düzeylerine ulaşması, ekosistemin sürdürülebilirliğinin en kıymetli teminatıdır.”
Dünyada en üst seviye
Stockholm Memleketler arası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün Aralık 2025 datalarına nazaran, dünyanın en büyük 100 savunma sanayii şirketi sıralamasında Türkiye’nin 5 firma ile tarihinin en yüksek temsil sayısına ulaştığı vurgulanan raporda, “İlk 100’deki firmaların savunma gelirleri yüzde 5.9 artarken, Türk savunma sanayii firmalarının geliri yüzde 11 büyüyerek 10.1 milyar dolar düzeyine yükselmiştir. Türkiye, 2024 yılı bilgilerine nazaran listedeki beş firma ile ABD, Çin ve Birleşik Krallık’ın akabinde Japonya ile en çok firması bulunan dördüncü ülke pozisyonuna yükselmiştir. Global pastadan yüzde 1’in üzerinde hisse alan 13 ana aktör ortasında yapılan kıyaslamada ise Türkiye, gelir artış suratı bakımından yedinci olarak rekabetteki yükselişini kanıtlamıştır.”
