Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – Dolgu ve botoks son devirde pek çok kişi tarafından bir estetik süreç olarak bile görülmüyor. Lakin Prof. Dr. Cem Devge’ye nazaran, “Dolgu bir kozmetik krem değildir. Canlı dokunun içine verilen biyolojik olarak faal bir husustur. Yani dolgu uygulaması direkt, damarlarla, hudutlarla, bağ dokusuyla, immün sistemle etkileşime girer. Bu nedenle dermal dolgu uygulamaları, estetik görünüm hedeflese bile tıbbi bir teşebbüstür.” Bu nedenle de yaptırdığınız her tıbbi süreç üzere, bu hoşluk uygulamalarının da yan tesirleri olabilir. O denli ki kimi yan tesirler tartışma konusu bile olmuş durumda. Kan deveranının durmasından hudut sistemine ve beynin hasar alarak fonksiyonlarını gereğince yerine getirememesine kadar uzayan listede Alzheimer bile var. Dolgu ve botoksun yüzdeki damarları tıkamasıyla ortaya çıkan pek çok hastalık ya da sorun de bazen dönüşü olmayan kayıplar olabiliyor. En kritik tabloların çıkış kaynağı ise burun. Yani bu estetik dokunuşlar, insan sıhhatine da olumsuz birer dokunuş sayılabilir. TÜBİTAK Sıhhat Bilimleri Araştırma ve Kıymetlendirme Kümesi Üyesi, Ulusal Türk Yapay Organlar ve Destek Sistemleri Derneği Başkanı, Kulak Burun Boğaz Hastalıkları (KBB)-Baş ve Boyun Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Cem Devge, yüze yapılacak estetik dokunuşlar başta olmak üzere hoşluk uygulamalarının ardında yatan riskleri Milliyet.com.tr’ye anlattı.
100 ŞAHISTA ORTAK SONUÇ! ‘DAMARLARDAKİ KAN AKIŞI DURUYOR’
Brezilya’daki Sao Paulo Üniversitesi’nden Dr. Rosa Sigrist ve takımı, Mayıs 2022 ile Nisan 2025 ortasındaki 3 yıllık süreçte Brezilya, Kolombiya ve Şili’deki dört radyoloji merkezi, Hollanda’daki bir dermatoloji merkezi ve ABD’deki bir plastik cerrahi merkezinde yapılan başarısız 100 dolgu sürecini inceledi. Dr. Sigrist ve ekibinin bulguları epey çarpıcıydı. Çünkü bu 100 süreç için de ortak sonuç ‘felç olmuş damarlar’ üzereydi. Dermal dolgu süreci yapılmış 100 kişinin de yüzünde kan deveranı durmuştu. Dr. Sigrist başarısız dolgu sonucu damarlardaki kan akışının durmasının nelere sebep olacağını anlatırken dönüşü olmayan sıkıntılara dikkat çekiyordu. “Dolgu hususunun damarlara ya da bunun çok yakınına enjekte edilmesiyle ortaya çıkan bu cins komplikasyonlar tedavi edilmezse doku vefatına ve yüz deformasyonuna yol açabilir” diyen Başaraştırmacı Dr. Sigrist, bir bölgeye de dikkat çekiyordu. Dr. Sigrist, burun çevresinin riskli enjeksiyon bölgesi olması, burundaki damarların yüzün çok değerli bölgeleriyle kontaklı olduğunu ve bu damarların ziyan görmesi halinde cilt hasarı, körlük, felç üzere önemli komplikasyonların meydana gelebileceğini anlatıyordu. Pekala dolguyla gelen sorunlar neler ve tedavileri nasıl? Prof. Dr. Cem Devge şöyle anlattı:
“Dolgu uygulamasından haftalar yahut aylar sonra ortaya çıkan yan tesirler, immünolojik açıdan daha karmaşıktır. Yabancı cisim granülomları, kronik inflamatuvar tepkiler, biyofilm bağlantılı geç enfeksiyonlar, ataklar halinde tekrarlayan şişlikler… Tekrarlayan dolgu uygulamalarında, bağışıklık sistemi dolgu gerecini yabancı antijen üzere algılayabilir. Bu tepkiler bazen diş enfeksiyonları, sinüzit yahut sistemik enfeksiyonlar sonrası tetiklenebilir. Ender görülen, lakin çok önemli komplikasyonlar da vardır. Bunlardan biri olan damar tıkanıklığı, dolgunun direkt bir arter içine enjeksiyonu yahut damar üzerinde bası oluşturması sonucu gelişir. Klinik bulguları ortasında ani ve şiddetli ağrı, ciltte solma yahut morarma, soğukluk hissi, saatler içinde gelişebilen doku nekrozu vardır. Bu durum acil tıbbi müdahale gerektirir. Bir oburu görme kaybıdır. Dolgu malzemesinin yüz arterleri üzerinden oftalmik yahut retinal dolanıma embolizasyonu sonucu ortaya çıkar. Son derece enderdir. Lakin birden fazla olayda dönüşsüzdür. Bu komplikasyon literatürde detaylı olarak tanımlanmıştır ve dolgu uygulamalarının en korkulan riskidir. Bilim insanları, yüzüne dolgu yaptıran şahısların, bu sürecin damarları tıkayarak doku kaybı ve hatta körlük üzere tehlikeli komplikasyonlara yol açabileceği konusunda uyarılması gerektiğini bildiriyor.”
Prof. Dr. Cem Devge, sık görülmemesine karşın ortaya çıkabilen birtakım yan tesirleri de kıymetlendirdi. Prof. Dr. Devge hayati risk oluşturmayan, fakat estetik problemlere yol açan yan tesirleri, “Klinikte sık görülmesine karşın kamuoyunda daha az bilinen birtakım yan tesirler de vardır. Dolgunun yanlış anatomik planda verilmesi yahut homojen dağılmaması sonucu topaklanma ve sertlik oluşur. Bilhassa hyaluronik asidin çok yüzeysel enjeksiyonunda, ışığın jel üzerinden kırılması sonucu ciltte mavi gri renklenme oluşur. Buna ‘tyndall etkisi’ denir. Uzamış ödem de görülebilir. Hyaluronik asitin higroskopik özelliği nedeniyle bazen haftalarca sürebilir. Dolgunun yer değiştirmesi de yüz mimik kaslarının hareketi ve yerçekimi tesiriyle vakit ortaya çıkar. Bu komplikasyonlar çoklukla hayati risk taşımaz, lakin estetik memnuniyetsizliğe yol açabilir” diye açıkladı.
HYALURONİK ASİT DEVREDE: KREM VE İĞNE ORTASINDAKİ KRİTİK EŞİK!
Hyaluronik asit, pek çok kozmetik eserinde hoşluk vadeden materyaller ortasında yer alır. Cilde parlaklık ve tazelik kazandırma tesirine sahip bu husus dolgularda da devreye girer. Ancak her vakit bu kadar günahsız hususlar kullanılmadığından sıhhat riskleri de değişkenlik gösterebilir. Prof. Dr. Cem Devge bu hususa ait, “Tıbbi dolgu en sık hyaluronik asit, daha nadiren kalsiyum hidroksiapatit, poli-L-laktik asit yahut kalıcı sentetik gereçler içeren, cilt altına enjeksiyonla uygulanan tıbbi eserlerdir. Öteki yandan, kullanılan dolgunun cinsine nazaran de değişik riskler kelam bahsidir. Hyaluronik asit en inançlı dolgu kümesidir. Gerektiğinde hyaluronidaz ile geri döndürülebilir. Kalsiyum hidroksiapatit ise daha serttir. Granülom (yabancı cisimlere karşı tepki oluşturan hücreler) riski ‘hyaluronik asit’e nazaran daha yüksektir. Poli‑L‑laktik asit de kolajen stimülasyonu yapar. Geç nodül riski de bildirilmişti. Kalıcı dolgular ise uzun vadeli komplikasyon oranları nedeniyle çağdaş tıpta artık terk ediliyor” diyordu. Peki, riskleri asıl artıran faktör nedir? Prof. Dr. Cem Devge bu sorunun karşılığını verirken ‘iğne’ ayrıntısına dikkat çekti. Problem sırf bu hususlardan ibaret değildi. Bu unsurların enjekte edilmesiyle ortaya çıkan minik değişimler hayati sonuçlar doğurabilirdi. Prof. Dr. Devge bunu şöyle açıklıyor:
“Mevcut bilimsel bilgiler çok nettir. En büyük risk dolgu hususunun kendisi değildir. Asıl belirleyici faktör, uygulayıcının anatomi bilgisi ve enjeksiyon tekniğidir. Risk artışına neden olan faktörler yüz damar anatomisinin yetersiz bilinmesi, yanlış enjeksiyon derinliği, çok hacimde dolgu uygulanması ve onaysız yahut düşük kaliteli eserlerdir. Tıbbi dolgu uygulamaları hakikat endikasyon ve uzman elde çoklukla inançlıdır. Yanlış teknik ve tecrübesiz uygulamada ise önemli ve kalıcı hasarlara yol açabilir. Bu nedenle dolgu süreçleri ‘basit bir estetik dokunuş’ değil, damar, hudut ve bağışıklık sistemiyle direkt alakalı tıbbi teşebbüslerdir. Buna nazaran, İngiltere hükümeti, ağustosta kozmetik süreçlere kısıtlamalar getirmeyi planladığını açıklamıştı. Dolgunun şişlik (ödem), kızarıklık, morarma, hassasiyet yahut hafif ağrı, dolgunluk ve gerginlik hissi birden fazla vakit, saatler ila birkaç gün içinde ek müdahale gerektirmeden tabiatıyla geriler. Bu yan tesirler birçok vakit dolgunun kimyasal yapısından değil, iğnenin dokudan geçmesinden kaynaklanır.”
BOTOKS DAHA GÜNAHSIZ OLABİLİR Mİ? ‘GERİYE GERÇEK TAŞINIP BEYNİ ETKİLEYEBİLİYOR’
Dolgu uygulamalarının yanında öne çıkan öbür ‘basit’ estetik müdahale de botokstur. Bazı bilimsel araştırma ve tartışmalar bu uygulamanın da insan sıhhati ve organlar üzerindeki olumsuz tesirlerini savunuyor. Özellikle de beyin ve hudut sistemi üzerinde aksilikler gözlemlendiğine dair çalışmalar var. Prof. Dr. Cem Devge de bu mevzuda “Kozmetik maksatla sık botoks yaptırmanın, Alzheimer ya da misal nörolojik hastalıklara yol açtığını gösteren bilimsel çalışmalar ve kimi ihtarlar var” diyor. Prof. Dr. Cem Devge kelamlarını botoksla ortaya çıkabileceği düşünülen sıhhat sıkıntılarına değinerek noktaladı.
“Özellikle hayvan deneyleri ve hücre çalışmaları bize değişik ipuçları veriyor. Araştırmalar, toksinin periferik hudutlardan beyne kadar taşınabildiğini ve hudut hücrelerinin işleyişini değiştirebildiğini gösteriyor. Nöronların salgıladığı biyolojik hususlarda değişiklikler, mikroglial aktivasyon yani beyin savunma hücrelerinde çok uyarılma ve asetilkolin salınımında bozulma üzere tesirler gözlenmiş durumda. Hatta kimi laboratuvar sonuçları, botoksun nöronlarda, mikroskop altında izlenebilen patolojik değişiklikler oluşturabileceğini de ortaya koyuyor. Hayvan ve hücresel çalışmalar botoks toksininin perferik sonlar üzerinden merkezi hudut sisteminde geriye yanlışsız taşınabildiğini, beyin fonksiyonlarını etkileyebileceğini ve nöronların salgıladıkları kimi biyolojik üretilmeleri üzerine değişiklikler oluşturabileceğini gösteriyor. Yeni hayvan ve hücre çalışmalarına ilişkin laboratuvar sonuçları botoks uygulamalarının birtakım durumlarda nöronlarda patolojik değişimler yapabileceğini gösteriyor. Bunlar kaygı verici bulgulardır. Hayvan deneyleri, botulinum nörotoksinlerinin hudut hücresinin gövdesi ve uzantıları boyunca geriye taşınabildiğini, santral hudut sistemi (omurilik/beyin) içine geçtiğini ve orada biyokimyasal/fonksiyonel tesirler oluşturabildiğini gösteren bir dizi çalışma vardır. Fakat bu bulgular çalışma modeline, doza, uygulama yoluna ve araştırma sırasında kullanılan tespit usulüne bağlıdır. Klinik dozlarda insanlarda bunların ne ölçüde kıymetli olduğu hâlâ tartışmalıdır.” –Prof. Dr. Cem Devge
