Kübra Esaslı – Kula-Salihli’de Türkiye’nin UNESCO tescilli tek jeoparkı yer alıyor. Volkanik dorukları, kızgın lavların oluşturduğu “kaya denizi” ile dikkat çeken bölgede üç yıl süren TÜBİTAK dayanaklı bir proje yürütüldü. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nin yürütücülüğünde;
Ankara, Eskişehir Teknik, Afyon Kocatepe, Kocaeli üniversitelerinden 12 bilim beşerinin yer aldığı proje sonucunda beş kilometre derinlikte keşfedilen magma odalarının püskürme potansiyeli olduğu tespit edildi.
‘Neredeyse dün gibi’
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi ve Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Özgür Karaoğlu, 105 sensör istasyonu sayesinde bilim insanlarının yerin derinliklerinde magma rezervuarı olarak bedellendirilen devasa bir kütle bulduğu proje hakkında bilgi verdi. Karaoğlu, “Dramatik jeolojik geçmişe sahip Kula volkanik bölgesi yüzlerce yıldır sessiz lakin bu sessizlik bazen aldatıcı olabilir. Bölgedeki son büyük patlama yaklaşık 4 bin 700 yıl evvel meydana geldi. Yani jeolojik olarak neredeyse dün üzere. Hatta o kadar yeni ki cetlerimiz bu olaya şahsen tanıklık etti. Tanıklık eden insanların ayak izleri küller sayesinde ölümsüzleşti” dedi.
‘Bölge uyumuyor’
Karaoğlu, “80-90 km magma sistemini saptayabileceğimizi düşünürken, 5-25 km magma odalarını bulmamız bizim için sürpriz oldu. Yerin beş km altında sekiz magma odası bulduk ve bu odaların büyük bir magma rezervuarıyla birleştiklerini tespit ettik. İnsanların ayaklarının altında, yani çok yakında volkanik bir tehlike mevcut” diye konuştu. Karaoğlu, “Burada yarı erimiş tonlarca magma tespit ettik. Elde ettiğimiz bilgiler sayesinde bölgenin uyumadığını bilakis ne kadar etkin ve dinamik olduğunu gördük” sözlerini kullandı.
Türkiye’de bir ilk
“Bu proje nitelik manasında Türkiye’de bir ilk” diyen Volkan Bilimci Karaoğlu, şunları söyledi: “Bu bulgular dünyadaki benzeri bölgeleri anlamak için de yeni bir model oldu. Volkanik manada çalışmalar yapılıyor lakin jeofizik ve jeoloji manasında, birden fazla formüllerin kullanıldığı dünyaca kıymetli bir çalışmayı ortaya koyduk.”
Yeni beğenilen bölge
Kula Salihli UNESCO Global Jeoparkı, Kula ve Salihli ilçelerinin bütününü kapsıyor. Yer kabuğu hareketlerinin sıklıkla görüldüğü bir bölgede bulunan Jeopark, 2 bin 320 kilometrekarelik alanda, parayı icat eden uygarlık olarak bilinen Lidyalılardan izler taşıyor. Türkiye’nin UNESCO tescilli birinci ve tek jeoparkı, bu özellikleriyle son devirlerde bilim insanlarının yeni gözdesi haline geldi.
Ayak izinin sırrı
Projeyle volkanik arazideki ayak izlerinin sırrı da çözüldü. Tespitlere nazaran son volkanik aktivite 4 bin 700 yıl evvel gerçekleşti ve küllerin üzerinde yürüyenlerin ayak izleri bugüne kadar geldi.
