Çinli şirketler, alçak Dünya yörüngesini kökten değiştirebilecek ölçekte bir planı gerçekleştirmek üzere harekete geçti. Çin, yapılan son müracaatlara nazaran toplamda 200 binin üzerinde internet uydusunu yörüngeye yerleştirmeyi hedefliyor. Bu dev plan, Pekin’in Elon Musk’ın SpaceX şirketine ilişkin Starlink ağının yarattığı yoğunluk ve çarpışma riski konusundaki şikayetlerinin kısa bir müddet sonrasında geldi.
Geçtiğimiz ayın sonuna gerçek, ortalarında devlet takviyeli ve özel teşebbüslerin de bulunduğu bir düzineden fazla Çinli uydu operatörü, müracaatlarını Milletlerarası Telekomünikasyon Birliği’ne (ITU) iletti. ITU, dünya genelinde uydu yörüngeleri ve radyo frekanslarını koordine eden en yetkili kurum olarak biliniyor.
Bu projeler ortasında en dikkat cazip olanlar CTC-1 ve CTC-2 isimli iki mega teşebbüs. Her biri 96.714 uydudan oluşacak biçimde tasarlanan bu ağlar, hayata geçmeleri halinde tek başına Starlink’in mevcut ölçeğini bile geride bırakabilecek kapasiteye sahip.
Yörünge sıkışıyor, rekabet sertleşiyor
Alçak Dünya yörüngesi, global uzay iktisadının en tartışmalı alanlarından biri haline gelmiş durumda. ABD ve Çin, internet uydularına dayalı mega takımyıldızlar için adeta bir yörünge yarışı içinde. Şu an için avantaj ABD tarafında; zira SpaceX’in Starlink ağı, halihazırda LEO’daki faal uyduların büyük çoğunluğunu oluşturuyor.
Ancak yörünge pozisyonları ve radyo frekansları sonlu kaynaklar olarak biliniyor. Erken davranan şirketler, bu kritik alanlarda uzun vadeli öncelik elde ediyor. Hakikaten ABD Federal İrtibat Kurulu (FCC), kısa mühlet evvel SpaceX’e 7.500 adet ikinci kuşak Starlink uydusu daha fırlatma müsaadesi verdi.
Çin ise bu karar sonrasında boş durmayacaklarının sinyallerini verdi. ITU’ya sunulan başka projeler ortasında China Mobile’ın 2.520 uyduluk L1 ağı, Shanghai Spacecom’un 1.296 uyduluk Qianfan projesi, yaklaşık 13 bin uyduluk Guowang ve 2030’a kadar 15 binin üzerine çıkması planlanan Qianfan mega ağı da bulunuyor.
Starlink tarafında büyük telaşlar var
Pekin idaresi, SpaceX’in 42 bin uyduya kadar çıkmayı hedefleyen Starlink planlarının, ortak yörünge yollarını giderek daha tehlikeli hale getirdiğini savunuyor. Aralık ayında bir Starlink uydusunun arıza yaparak denetimsiz halde alçalmaya başlaması bu tasaları daha da artırmıştı.
SpaceX uyduları ortalama beş yıllık bir ömre sahip ve misyon müddetleri dolduğunda atmosfere denetimli formda sokularak imha ediliyor. Şirket ayrıyeten bu yıl yaklaşık 4.400 uydunun yörüngesini 550 kilometreden 480 kilometreye düşüreceğini açıklamıştı. Hedef, çarpışma riskini azaltmak.
ITU bilgilerine nazaran LEO uyduları çoklukla 400 ila 2.000 kilometre ortasında konumlanıyor. Kurumun 2019’da belirlediği kurallar ise hayli net: Bir uydu ağı, müracaattan sonraki 7 yıl içinde ya faaliyete geçmeli ya da en az bir uyduyu yörüngeye yerleştirmeli. Akabinde 2 yıl içinde %10, 5 yıl içinde %50, 7 yıl sonunda ise tüm ağ tamamlanmak zorunda.
